Vojvođanske priče: U skamiji i Grci

MALO ko danas u Kovilju zna da je u jednoj od najstarijih i najlepših zgrada u selu, nažalost danas sa vidljivim zubom vremena, nekada bila osnovna škola, a posebno da su posle Drugog svetskog rata, u skamijama sa seoskom decom, sedeli i mali Grci, izbeglice, čiji su roditelji morali otići iz domovine i koji su naselili Buljkes, današnji Maglić.

Nekoliko desetina grčkih dečaka, pominje se njih između 50 i 60, poslato je u Gornji Kovilj da se opismene, nauče zemljopis i račun, a bili su raspoređeni u dve učionice. Njihove vršnjakinje su ostale u Buljkesu, gde se maja 1945. godine doselilo više od 4.500 grčkih izbeglica, te je u to vreme ovo vojvođansko selo imalo status eksteritorijalne grčke opštine, u kojoj su važili zakoni i propisi iz njihove domovine. Postojala je i štamparija u kojoj je štampan njihov novac, novine i knjige.

O boravku malih Grka u Kovilju, malo je tragova, a da su bili tu, svedoče novine namenjene najmlađima, raspored časova i jedna požutela, sačuvana fotografija pesnika Stevana Pešića (1936-1994) rođenog u Kovilju, dobijena na rastanku za uspomenu od grčkog drugara.

- Tu decu učili su grčki učitelji - pripoveda nam mr Boško Brzić, hroničar, rodom iz Kovilja, čiji se otac Andrija sprijateljio sa jednim od njih.

- I danas čuvam prvi broj časopisa za decu “Aetopula”, štampan u Buljkesu, koji je učitelj darovao mom ocu.

Zgrada u kojoj je bila škola

Mali osnovci iz Grčke, bili su raspoređeni u dva kombinovana odeljenja. U jednoj učionici bili su đaci prvog i trećeg, a u drugoj, drugog i četvrtog razreda.

- Za vreme školovanja u Kovilju, grčki đaci, odvojeni od roditelja, bili su smešteni u manastiru, nekoj vrsti internata, i spavali su u njegovom konaku - predočava naš sagovornik.

Poleđina fotografije, za uspomenu Stevanu Pešiću

- Ostalo je upamćeno da su im tadašnji kaluđeri Leonid Sušić i Miron Gladikostić ustupili prostorije manastirskog konaka.

Naslovna strana časopisa za decu

Čitave četiri godine đaci iz Grčke bili su žitelji Kovilja, a onda su 1949. godine morali da napuste ovo bačko selo, inače, rodno mesto pesnika Laze Kostića. Rezolucija Informbiroa je podelila Grke u Buljkesu, a oni koji su je podržali, ekspresno su iseljeni. Sa roditeljima su, naravno, otišli i mališani.

NA ČASOVIMA ODVOJENO, NA ODMORIMA ZAJEDNO

DOK su na časovima bili u odvojenim učionicama, i svako savladavao svoje gradivo, đaci iz Kovilja i njihovi vršnjaci iz Grčke, odmore u školskom dvorištu provodili su zajedno. Družili su se i jedni druge učili grčke, odnosno, srpske reči.