U SELU Nakučani, u Strojića mali, na usamljenom brdu Carić, oprezno biranom zbog osunčane padine, ali i dobrog pogleda, putnik namernik mogao bi pomisliti da je u vremeplovu, jer, iza tek ucvalih grana, potpuno neočekivano izranja kuća, polubrvnara-polučatmara, a okolo, smestili se vajat i ambar, mlekara i kačara... Imanje je starinom pripadalo Đakovićima, koji se pominju u popisu 1863. godine, a zatim postalo vlasništvo Grujića.

Zbog autentičnosti, ovo gazdinstvo srpskog domaćina iz vremena kada se još živelo pod Turcima, evidentirano je kao nepokretno kulturno blago. Nalazi se u netaknutoj prirodi u selu Nakučani, dvadesetak kilometara od Šapca. Gradili su ga majstori Osaćani, vrsni neimari iz istočne Bosne, obnavljajući Srbiju s kraja 18. i prve polovine 19. veka, a pod nazivom Đakovica okućnica, pre deceniju.

- Iz samog prostora može da se "iščita" da je tu živela zadružna porodica, otac s nekoliko sinova ili trojica-četvorica braće - objašnjava, za "Novosti", Suzana Lazarević, etnolog iz Šapca. - Siguran znak da je tako jeste i postojanje vajata, tog znamenja mladosti, gde se odvijao momački i devojački život, a u koje su smeštani tek oženjeni sinovi domaćina sa suprugama.

"Ulaznicu" za centralni objekat, koji se nazivao kuća, dobijali su tek kada se rodi prvo dete - kolevka se nalazila pored ognjišta, na kojem je vatra brižljivo održavana. Prema narodnom verovanju, njeno gašenje smatralo se znakom nesreće ili smrti. Pored ognjišta, odvijao se i čitav porodični život, a druga prostorija, takozvana soba, služila je za svečanosti.

- Kuća ima dva ulaza, glavni i sporedni. Na glavna vrata ulazilo je sve što je dobro - od položajnika, preko domaćina, pa do slavskih gostiju, a na zadnja sve što je loše. Ona su bila rezervisana za pokojnike, ali u Srbiji toga doba, imala su i svoju praktičnu primenu. Za vreme Turaka, kuće su uvek bile na uzvišenju, kako bi se osmotrili nezvani gosti i bekstvom na ta zadnja vrata spasavala glava - objašnjava Lazarevićeva.

Kačara (gde su se držale kace s kominom i lampek za rakiju), jasan je znak da su imali šljivike. Pivnica sa zidanim podrumom govori o imovinskom stanju Đakovića, jer su ovakvi objekti bili odlika imućnijih domaćinstava, a u njima su čuvana burad s vinom i rakijom, turšija i povrće. Postojanje ambara i mlekara (s razmaknutim gredicama, radi boljeg održavanja promaje i konstantne temperature, što je bilo savremeno za to doba), priča o velikim količinama mleka, što znači da je porodica sigurno imala mnogo stoke...

- Da su Đakovići bili jedna ugledna, uzorna i bogata porodica, govori i druga kuća nastala krajem 19. veka, građena od šepera. Iz drvenog objekta prešli su u novi, savremeniji, s više prostorija, ali je zanimljivo to što su zadržali sve stare objekte, što je, inače, neko pravilo u celom kraju - kaže Lazarevićeva.

Specifičnost svih objekata Đakovića imanja, nedvosmislene arhitektonske vrednosti, jeste što su nastajali od materijala iz neposredne okoline. Temelji su urađeni od kamena, a gornji delovi napravljeni su od drveta kojim obiluje šumovita planina Cer.



SEZONA NEIMARA

ZA majstore Osaćane zna se da su svakog proleća na više mesta prelazili Drinu, nastavljajući put do Valjeva, kao neke vrste sabirnog centra, a potom ih je put u potrazi za poslovima vodio do najudaljenijih sela i varoši. Poznati su najviše po izgradnji verskih objekata, ali su njihova dela i znameniti kneževski konaci, kao što je konak oborkneza šabačke nahije Jevrema Obrenovića. Ostali su poznati i po čuvenom banjalučko-neimarskom jeziku, kojim su se služili na gradilištima, i koji niko osim njih nije mogao da razume.