NEMA putnika, pisca i istraživača koji se nije divio njenoj lepoti. Sazidana od kamena na strmoj i nepristupačnoj steni, na samom ulazu u Đerdapsku klisuru, Golubačka tvrđava sa deset kula živi već vekovima. Vreme, kao i potrebe savremenog čoveka uzdrmali su je do temelja. Ipak, srednjovekovni grad na obali Dunava uskoro će biti zaštićen.

Projekat revitalizacije drevne tvrđave, koji je započeo 2009. godine, stigao je do realizacije. Međunarodni tender biće raspisan uskoro, dok će radovi na rekonstrukciji početi najkasnije u julu. Potreban novac, 6,6 miliona evra, obezbedila je Evropska unija.

- Budući da je reč o veoma složenom projektu, nekoliko godina smo pripremali projektnu dokumentaciju, za koju smo konačno dobili sve potrebne saglasnosti - kaže, za „Novosti“, Iskra Maksimović, v. d. direktora preduzeća „Golubački grad“. - Tender za revitalizaciju tvrđave biće obavljen po evropskim propisima i na njemu mogu učestvovati sva evropska građevinska preduzeća koja ispunjavaju uslove za ovakav posao. Radovi će biti veoma zahtevni, jer se radi o području koje je istovremeno i spomenik kulture od izuzetnog značaja i u okviru je Nacionalnog parka „Đerdap“, a graniči se sa strogim rezervatom prirode.

Golubačka tvrđava je pre mnogo godina proglašena za spomenik kulture, ali je tek nedavno uknjižena. Posle osam vekova dobila je i svoj katastarski broj. Urađen je urbanistički plan, rešena su imovinsko- -pravna pitanja, izvršena preparcelacija 27 hektara zemljišta.

Posle rekonstrukcije, po projektu arhitekte Marije Jovin i njenog tima, golubački kompleks dobiće drugačiji izgled. Prvi posao će biti izmeštanje magistralnog puta iz tvrđave, od kojeg se, svaki put kad protutnji šleper, trese Golubac. Takođe će početi izgradnja tunela, koji je bio najveći kamen spoticanja za realizaciju ovog projekta.

- Urađena su sva potrebna istraživanja za izgradnju puta i tunela - objašnjava Iskra Maksimović. - Utvrđeno je da ti radovi neće uticati na statiku tvrđave, jer neće biti velikih miniranja.

LEPA GOLUBANA MNOGO legendi i predanja vezano je za Golubačku tvrđavu. U njima se prepliću verovanja da je to mesto gde se okupljaju vile, rusalke i druga mitološka bića. Živi i legenda o izgubljenom rimskom blagu, koje je iznenada progutala pećina, kao i sve one koji su kasnije pokušavali da ga nađu. I nastanak imena Golubac vezuje se za legende. Jedna kaže da je grad dobio ime po vizantijskoj princezi Jeleni, koja je kao zatočenica u kuli svoju tugu ublažila gajeći golubove. Druga govori o lepoj devojci po imenu Golubana, koju je turski paša, jer je odbila njegovu ljubav, vezao za stenu i nakon surovog mučenja ostavio njeno telo pticama.

Tek posle izmeštanja saobraćajnice počeće rekonstrukcija. Po završetku glavnih radova u kompleksu će biti izgrađen amfiteatar sa 250 mesta, pristanište za kruzere, restorani-vidikovci i biciklističke staze.

- Golubačka tvrđava je jedna od najmarkantnijih i najbolje očuvanih srednjovekovnih tvrđava na teritoriji naše zemlje - kaže arhitekta Marija Jovin. - Posle rekonstrukcije biće prezentovana na pravi način, u službi turističke ponude. Projektom su obuhvaćeni zaštita spomeničke celine utvrđenja, zaštita arheoloških objekata na prostoru podgrađa i rekonstrukcija prirodnog ambijenta. Novi sadržaji koji se predviđaju za prijem turista locirani su na mestima koja su najviše devastirana. Zone u kojima se očekuju arheološki nalazi čuvaju se za arheološki park.

Golubačka tvrđava sastoji se od deset kula međusobno povezanih bedemima visine do 25 metara, sa dotrajalom drvenom konstrukcijom. Pet kula pripada prvoj, najstarijoj izgradnji tvrđave, dok su ostale dodate kasnije. U donjem delu grada vidljivi su ostaci nekadašnje palate, a uzvodno su Turci dodali nisku osmostranu kulu, kako bi zaštitili grad sa zapadne strane i obezbedili pristanište.

- Neke od kula biće pretvorene u vidikovce, dok će u jednom delu tvrđave biti smešten budući muzej grada Golupca, sa više od 100 arheoloških eksponata iskopanih na ovoj lokaciji - objašnjava Jovin. - Na obližnjem kamenolomu biće izgrađen veliki amfiteatar, pored koga će se nalaziti slikarski i keramičarski ateljei. Planira se i podizanje apartmanskog naselja, koje će se svojom arhitekturom uklopiti u postojeći ambijent.

Tuneli koji danas postoje u utvrđenju će nakon izmeštanja saobraćaja postati klub-restorani. U delu između Vizitorskog centra i tvrđave nalaziće se bazen sa filtriranom dunavskom vodom. Na padini obrasloj drvećem, koja je okrenuta ka Dunavu, biće izgrađeno devet apartmana od drveta, projektovanih u duhu tradicionalne arhitekture.

Budući izgled Golupca

- Tvrđava je prepoznatljivi simbol donjeg Podunavlja i ona mora da živi. Ako ostanemo samo na rekonstruisanom kamenju, od toga nema ništa - ističe Iskra Maksimović.

PRIVREDNI ZAMAJAC

OPŠTINA Golubac ima nešto više od 8.600 stanovnika. Zaposleno je tek oko petine radno sposobnih, a prosečna plata iznosi oko 250 evra. Od nešto više od 240 malih i srednjih preduzeća, najveći broj se bavi trgovinom i popravkom motornih vozila, tek četiri proizvodnjom prehrambenih proizvoda i isto toliko hotelskim i restoranskim uslugama. Golupčani očekuju da rekonstruisana tvrđava zbog turizma postane privredni zamajac celog kraja.

PRVI VEK

PRVO utvrđenje u Golupcu kraj Dunava izgradili su Rimljani, u prvom veku nove ere. U tvrđavi je boravio rimski car Dioklecijan oko 299. godine nove ere. Grad su kasnije uništili Huni, ali ga je Justinijan obnovio.

U pisanim istorijskim dokumentima tvrđava se prvi put pominje u jednoj ugarskoj povelji 1335. godine.