Pravoslavna crkva čeških zemalja i Slovačke sa Evropskom unijom rade projekat obnove jedine srpske pravoslavne crkve u slovačkom gradu Trnava. Predviđeno je da se hram otvori za bogosluženje krajem naredne godine i tako sačuva deo srpske kulturne baštine u Slovačkoj.

- Bio sam slobodan na uradim nacrt stare crkve, koji treba da posluži za izgradnju novog hrama na njenim temeljima, starim skoro četiri veka - kaže jerej Miroslav Krajski, paroh pravoslavne opštine u Trnavi, koji je prošle nedelje pozvao slovačke Srbe da posete bivšu srpsku crkvu u Štefalikovoj ulici 20. Sa njima je bio i reporter „Novosti“.

Iza debelih drvenih vrata velike gradske kuće, u centru grada, ukazuje se na kraju dugog trotoara propala siva zgrada. Na njoj su velika bela vrata bez kvake, jedan razbijeni i otvoren dvokrilni prozor, dva malena prozora sa staklenim oknima i popucala cigla koja viri ispod otpalog maltera.

- Seoba Srba pod patrijarhom Arsenijom Čarnojevićem dovela je 1690. godine u Trnavu nekoliko stotina pravoslavaca. Oni su krajem 17. veka podigli ovu crkvu, u stvari kapelu. U prvom delu kapele bila je kancelarija sveštenika - pokazao nam je otac Miroslav malenu sobu bez patosa i prozora.

Uveo nas je potom kroz teška metalna vrata u drugu sobu, veličine šest puta pet metara, sa malenim prozorima i ikonom zadenutom u okno.

SAČUVANE 32 KNjIGE - Trnava je u 17. veku i kasnije bila jedna od prestonica Srba u Slovačkoj. Centar njihovog života bila je Crkva Svete Trojice. O tome svedoče 32 crkvene knjige, krst i delovi ikonostasa, koji su sačuvani. Iako je prestala sa radom 1950. godine, ona čuva istinu o Srbima koji su se ovde tri veka molili - kaže u svojoj naučnoj studiji o Srbima profesor Jozef Šimončič iz Slovačke.

- Ovde je bila kapela, koja je imala ikonostas i veliki kameni oltar. Njegov trag se vidi na podu. Na zidovima su bile freske sa likovima Isusa Hrista i pravoslavnih svetaca. Na krovu je stajao metalni krst. Hram nije imao zvonik tako da se vreme bogosluženja nije javno oglašavalo.

U to vreme u Trnavi, pedesetak kilometara od Bratislave, živela je velika i moćna srpska porodica Pavla Bakića, koji je bio austrougarski velmoža. Bakić je živeo u 16. veku, a njegovi naslednici, pre svih Petar Bakić, takođe su branili bečko carstvo od Turaka i dobili velike privilegije.

Bakićevi su u VII veku imali posede u Trnavi, Šaštinu, Holiču i Ostriježu. Zato se pretpostavlja da su pomagali pri gradnji srpskih hramova, baš kao i ove kapele u Trnavi, posvećene Svetom Trojstvu. Četrdesetih godina DžIII veka pominje se i srpski sveštenik - otac Miloš - u Trnavi. Godine 1826, pored srpske crkve koja je imala sveštenika, u istorijskim knjigama pominju se i pojedini Srbi, među njima porodice Rajić i Rac.

- Trnava je grad crkava, često je zovu i „slovački Rim“. Ovde svoje hramove ima pet verskih zajednica, pa i pravoslavna. Ovaj hram je sve do polovine 20. veka okupljao Srbe, Grke, Ruse i Slovake pravoslavce. I pored toga što je Crkva Svete Trojice zapuštena već 70 godina, mi smo sačuvali njene matične knjige rođenih, krštenih, venčanih i opojanih Srba u Trnavi. Iz njih se vidi da su pravoslavci u Trnavi koristili staroruski, grčki i stari srpski jezik. A u crkvi su imali srpski hor, koji je uz sveštenika pevao na liturgijama - objašnjava otac Miroslav, slovački sveštenik koji trenutno izučava srpsku arhivu i prevodi je sa starosrpskog.

Pravoslavna crkva čeških zemalja i Slovačke, koja okuplja 55.000 vernika, želi da obnovi trošnu srpsku svetinju u Trnavi. Pored želje da se sačuva srpska crkvena tradicija, motiv je i činjenica da je pravoslavna verska zajednica u Slovačkoj danas crkva sa najbržim rastom broja vernika. Posao oživljavanja hrama Svete Trojice poveren je upravo svešteniku Miroslavu Krajskom. A Evropska unija želi da finansira obnovu i izgradnju srpske kapele.

- Moj projekat nove srpske crkve predviđa da se hram Svete Trojice produži za dva metra, da se podignu zvonik i krst, ali da arhitektonski izgleda kao zdanje iz 17. veka. Još nemamo finansijsku projekciju izgradnje, jer moramo da skeniramo temelj i utvrdimo statičku sigurnost hrama. Biće ovde dosta posla, ali ja se zajedno sa mojim vernicima radujem što će srpska crkva posle sedam decenija opet biti aktivno svetilište - zadovoljan je otac Miroslav.

Skupština grada Trnave odlučila je da na vratima zdanja u Štefalikovoj ulici 20 postavi spomen-ploču sa napisom: „Ovde je osnovana i radi prva srpska pravoslavna crkva u Trnavi“.