Arheološko blago na istočnom kraku Koridora 10

NA istočnom kraku Koridora 10, od Proseka kod Sićeva do granice sa Bugarskom, na 30 lokacija koje su protekle četiri godine istraživali arheolozi, otkriveno je kulturno i istorijsko blago značajno za Balkan, ali i za Evropu i njenu nauku. Arheolozi Zavoda za zaštitu spomenika kulture i njihove kolege iz Pirota i Bele Palanke su se bukvalno utrkivali sa neimarima i njihovim mašinama, a rezultati njihovog rada biće od ogromne koristi budućim istraživačima. Neke od lokacija biće konzervirane i dostupne turistima, a neke obeležene, da se zna da postoje, ukazuje mr Predrag Pejić, arheolog iz pirotskog muzeja „Ponišavlje“.

- Radilo se etapno, baš onako kako su radili i građevinari. Trenutno se istražuje etapa od sela Čiflik do Bele Palanke. Kod sela Špaj otkrivena je ranohrišćanska crkva koja datira iz 4. veka. Ovde imamo i lokalitete kod Crvene reke i Crvenog brega gde je otkriven miljokaz, posvećen rimskom imperatoru Severu. Kod Sinjca su otkrivene grobnice iz gvozdenog doba, reč je o lokalitetima Crkvište i Selište, koje je istraživala koleginica Mirjana Blagojević iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture. Zatim slede lokacije u Crnoklištu kao i Tri krsta kod Sarlaha, nadomak Pirota - kaže Pejić.

Prema njegovim rečima, celokupna nišavska dolina, kojom se pruža trasa savremene panevropske saobraćajnica obiluje arheološkim lokalitetima, jer su se istim pravcem pružale saobraćajnice, ali i naselja u dalekim vekovima. Ovde su otkriveni ostaci starijeg neolita kao i starčevačke kulture iz 5-6. veka pre nove ere. Neke od njih nije moguće zaštititi jer su nastambe rađene od pruća i blata. U drugim delovima Srbije nisu pronalaženi ostaci ove kulture.

- Kada je reč o materijalnim ostacima, kao što su miljokazi kod Palanke i onaj koji je otkriven kod Vojnegovačke bare nadomak Pirota, oni su već našli svoje mesto. Palanački je postavljen u centru ovog grada, a pirotski se trenutno nalazi u srednjovekovnoj tvrđavi i uskoro će i on biti postavljen na raskrsnici kod Kalea.

Jedan od najdragocenijih materijalnih ostataka je i vojni put iz rimskog doba kod Dimitrovgrada, u mestu Kandine bare.

GROBNICE U SELU DOL

MEĐU materijalnim ostacima su i grobnice u selu Dol kod Palanke, koje takođe mogu biti dostupne javnosti. Veoma dragocena su i nalazišta Mađilka i Duganovo lozje kod Pirota, koji se u vreme Rimljana zvao Tures. Ovde postoje mnoge nekropole i bogata antička građa.