Podsećaju još samo ikone

KADA bi, obeshrabrena teškim staračkim životom, ponekad i požalila što smo, iz gospodske Sent Andreje, gde je rođena, došli u ovo naše selo, mojoj majci Nataliji sam, za utehu, govorio da to što smo ponovo postali deo onoga čemu iskonski pripadamo, ni sa čim ne može da se meri. I da se, da smo tamo ostali, ja, svakako, ne bih zvao Mirko već Imre, što je, inače, mađarski sinonim za moje ime.

Ovako, u prelepo uređenom dvorištu stare kuće u Optantima, delu Bačkog Brestovca, koji su još 1924. godine izgradili Srbi repatrirani iz Mađarske u Kraljevinu SHS, govori Mirko Ostojić, jedan od njihovih poslednjih potomaka. U to selo nadomak Odžaka tada je stiglo oko 200 od ukupno 14.500 Srba, koji su, posle potpisivanja Trijanonskog sporazuma i povlačenja novih evropskih granica, odlučili da napuste najseverniji obod srpstva, do kojeg ih je doveo patrijarh Arsenije Čarnojević, i da se vrate matici.

- Da, dovela nas je, znam to iz priča i moje majke Natalije, ali naročito mog oca Save, koji, za razliku od nje, kasnije nikada nije otišao u Mađarsku, neutoljiva želja da se, ponovo, spojimo sa svojima - nastavlja Ostojić. - U međuvremenu, veliki deo se raselio širom sveta, ostatak se izmešao sa Lalama starosedeocima i Ličanima kolonistima, pa direktnih potomaka optanata danas u Brestovcu ima svega desetak.

U Ostojićevoj kući o sentandrejskom vremenu njegovih predaka svedoče još samo ikona svetog Alimpija, jedno ogledalo i dve umetničke slike. Na prvoj je zimski, a na drugoj letnji pejzaž. Čuva ih, naravno, kao relikvije.

- Mada su autori nepoznati, za slike su mi nuđene više nego pristojne pare, ali nisam ni pomislio da ih prodam. O ikoni da i ne govorim - kaže sagovornik „Novosti“.

Od onih koji su se u Brestovac doselili 1924, u selu nema više nikoga, a iz prve generacije koja je sunce i nebo prvi put ugledala u novoj otadžbini tu su još samo Aleksandar Tomašević, rođen 1925, i njegova godinu dana mlađa supruga Natalija.

- Jeste da smo rasli sa sećanjem naših roditelja na Sent Andreju, ali smo se mi mladi, bez obzira na prilično velike razlike u mentalitetu i navikama u odnosu na starosedeoce, brzo primili ovde - priča, uz ikonu svetog arhangela Mihaila staru dva veka, donetu, naravno, iz sentandrejskog doma Tomaševića, krepka starina. - To, dabome, nije bilo teško kada si među onima kojima dušom oduvek pripadaš.

RASEJANI

NAJVEĆI deo optanata iz Mađarske se posle Prvog svetskog rata naselio po Vojvodini. Pored Bačkog Brestovca, oni su najčešće odlazili u Sentu, Adu i Mol. Uz to, mnogo porodica odlučivalo se i za srpska sela u Slavoniji i Baranji, poput Ernestinova ili Čeminca.