I najmanja mikročestica vodi do ubice

DOK se Srbija duže od godinu i po bavi "rijalitijem" razrešavanja misterije ubistva pevačice Jelene Marjanović, "prebira" po tragovima sa mesta zločina, otiscima, stopama, blatu na pantalonama, stručnjaci Nacionalnog kriminalističko-tehničkog centra MUP Srbije, svakodnevno rade ozbiljan posao - otkrivaju počinioce najtežih zločina u našoj zemlji. Samo tokom prošle godine forenzičari beogradskog Centra imali su 19.000 veštačenja i obrađenih više od 50.000 tragova!

Laboratorije NKT Centra, u centru Beograda, u Ulici kneza Miloša, na prostoru od oko 2.000 kvadrata, najsavremenije su opremljene. Mikroskopi, komore, računari, mašine, stručnjaci u posebnim odelima, pipete, dugmići, hemikalije, bočice... Sve - kao u popularnim američkim krimi-serijama. I posao im je, kaže nam Nenad Aranitović, forenzičar NKT Centra kriminalističke policije MUP Srbije, identičan.

Uz DNK znamo sve odgovore

- Ono po čemu smo jedinstveni u odnosu na praksu u većem delu sveta je što su kod nas forenzika i centar za veštačenje blisko povezani sa licem mesta. Odnosno, ljudi koji u određenom broju kompleksnih slučajeva čim stigne vest o zločinu, u veoma kratkom roku priključe se lokalnim ekipama na terenu koje obavljaju uviđaj i prikupljaju tragove, a kasnije rade i na veštačenju tih istih tragova - kaže Aranitović. - U gotovo svim drugim centrima, forenzika je odvojena od lica mesta, pa te poslove rade različiti timovi. Mi smatramo da se kada se radi na naš način, dobijaju najbolji rezultati.

U LABORATORIJI za balistiku, trasologiju i daktiloskopiju, veštače se tragovi obuće, vatrenog oružja, mikrotragovi, otisci prstiju, ispituje originalnost dokumenata i rukopisa. Stručnjaci DNK laboratorije identifikuju DNK profile, a u Fizičko-hemijskoj otkrivaju narkotike, ispituju oružja, identifikuju čaure, prisustvo čestica opaljenja metka... Laboratorija za forenzičku psihologiju i poligrafska ispitivanja, kao i za forenzičku akustiku i foto i video-laboratorija, zaokružuju priču srpskih istražitelja. Ovi delovi, raspoređeni na četiri sprata, čine celinu koja "dešifruje" i najkomplikovanija krivična dela. Jer, kako forenzičari ističu, savršen zločin ne postoji.

Savršen zločin ne postoji

- U našoj bazi podataka nalaze se otisci prstiju pola miliona registrovanih počinilaca krivičnih dela, a u DNK laboratoriji čuva se 7.000 DNK profila - objašnjava nam Aranitović. - Nekada se ključ zločina pronađe odmah po dolasku sa mesta zločina, a dosad je najduže rešavani slučaj star 23 godine. Otisak prstiju nepoznate osobe uzet sa lica mesta, može i decenijama da čeka novi trag. Ista osoba biva, recimo, privedena i identifikovana zbog potpuno drugih okolnosti, a kada se podaci unesu u našu bazu, dobijemo poklapanje i povezujemo sa starim slučajem. Primer je ubistvo dvoje Grka, vlasnika obućarske radnje, gde se otisak prstiju čuvan godinama tek nedavno poklopio sa otiscima pripadnika JSO, privedenog zbog drugog događaja.

UBISTVA, silovanja, pljačke, požari, po rečima Anđelke Vučetić Dragović, glavnog veštaka Odeljenja za DNK analizu, najteža su krivična dela, za koje tužilaštvo izdaje naredbe za DNK veštačenje koja spadaju u red veoma skupih. U ovu laboratoriju upravo su pristigli materijali za veštačenje, za potrebe identifikacije N. N. osobe. Ovo veštačenje se poverava molekularnim biolozima i biohemičarima, koji će iz dostavljene kosti utvrditi DNK profil i uporediti ga sa DNK profilima.

- DNK analiza je uporedna metoda - upoređivanjem DNK profila dobijenog iz traga sa lica mesta sa DNK profilom neke osobe, može se utvrditi da li je ostavljen biološki materijal - objašnjava naša sagovornica. - Prostorije naše laboratorije su strogo sterilne zone. Zaštita od kontaminacije je maksimalna, tako da svi zaposleni koriste zaštitna sredstva - odela, maske, kape, rukavice...

Anđelka Vučetić Dragović, glavni veštak Odeljenja za DNK analizu

Forenzičari MUP Srbije, krv krije stotinu dokaza

Čak i sa obrisane površine, ili i sa prostora gde se krv ne vidi golim okom, uz hemijska sredstva, ovi stručnjaci detektuju čestice. Zločinac ne vidi trag, ali uz ova hemijska jedinjenja ostaje jasan obris, recimo, đona prekrivenog krvlju.

Po izlasku iz laboratorije i reporterima "Novosti" su uzeti brisevi. Ne da bi se našli u bazi podataka, već da bi se otklonio uzrok eventualnog zagađenja izolovanih sterilnih prostorija.

EKSPANZIJA NOVIH DROGA

HEMIČARA Stevana Mitrovića zatičemo u laboratoriji za toksikologiju, nakon uviđaja u ilegalnoj laboratoriji na periferiji Beograda, zbog sumnje na moguću proizvodnju sintetičkih droga, amfetaminskog tipa, poput ekstazija.

- U poslednje vreme imamo u Srbiji eskpanziju novih droga - govori Mitrović. - Najnoviji trend su sintetički kanabisoidi, kanabimimetici. Otkriveno je oko 20 novih vrsta, od kojih je kod nas zabeleženo više slučajeva trovanja. Supstance koje se mešaju sa običnim biljnim ekstraktima poput žalfije, uvoze se najverovatnije iz Kine i Indije.

ODGOVORI Otisci sa mesta zločina

ČLANOVI EVROPSKE MREŽE

UZ tim od oko 50 hemičara, biologa, mikrobiologa, mašinaca, lekara, fizičara u NKT Centru u Beogradu, forenzičke laboratorije su i u Nišu, Novom Sadu, Užicu, a svih 170 stručnjaka zajedno veštače tragove svih zločina koji se dogode u našoj zemlji. Uz značajna sredstva, dobijena iz međunarodnih projekata i donacija, i srpski forenzički tim danas barata najsavremenijom opremom, pa je poslednjih osam godina i član Evropske mreže forenzičkih instituta!