Milorad Vukašinović: Moć globalnog naddruštva

NESUMNjIVO je da je analizi savremenih međunarodnih odnosa potreban jedan novi naučno-multidisciplinaran pristup, koji bi morao da uvažava pojavu novih aktera na svetskoj političkoj i ekonomskoj sceni i njihov uticaj na kreatore unutrašnje i spoljne politike nacionalih država.

Reč je pre svega o transnacionalnim korporacijama, ali i drugim nedržavnim faktorima (MMF, Svetska banka, NVO sektor) koji su u stanju da na suptilan i uglavnom netransparentan način usmeravaju tokove zvanične politike. O njihovom delovanju pronicljivo je, još početkom devedesetih godina prošlog veka, po povratku sa Zapada u Rusiju, pisao slavni disident Aleksandar Zinovjev. On je u politički i sociološki rečnik uveo pojam "globalnog naddruštva" opisujući ga kao socijalnu tvorevinu koja je na Zapadu nastala pod uticajem procesa globalizacije.

Radi se o strukturi moći u koju je već tada bilo uključeno nekoliko desetina miliona ljudi, koja je složene strukture i kao takva prisutna u mnogim segmentima socijalne hijerarhije. Zinovjev je isticao kako je osnovni zadatak ove tvorevine (globalnog naddruštva) da stvori pretpostavke za raspolaganje resursima nacionalnih država. Naravno uz formalnu saglasnost "nacionalnih političkih elita".

Iskustvo i praksa pokazali su da se metode delovanja struktura "globalnog naddruštva" u jednoj državi kreću u širokom spektru: od kupovine pojedinaca u vladama, finansiranja političkih stranaka i grupacija u parlamentima, do agresivnog medijskog i marketinškog nastupa koji omogućavaju manipulaciju i kontrolu javnog mnjenja do neslućenih razmera.

Pored ekonomskog ovladavanja jednim područjem, važan element moći "globalnog naddruštva" zasnovan je na težnji da se korenito promeni kulturološka, sociološka i duhovna suština naroda koji je meta kolonizacije. Kroz razne rijaliti programe, na primer, afirmiše se fluidan sistem moralnih normi, a raspusno ponašanje prikazuje kao ispoljavanje slobode ličnosti. Kada je reč o ozbiljnim političkim i ekonomskim temama, nadnacionalni mehanizmi uticaja osmislili su poseban "metajezik" čiji je cilj da se eliminišu kritički glasovi o suštinskim procesima u jednom društvu.

Ono što je novina u odnosu na devedesete godine 20. veka jeste da se ovakve metode delovanja struktura "globalnog naddruštva" sve više primenjuju u zapadnim državama. Ko je pre samo dvadesetak godina mogao da pretpostavi izgled kampanje za američke predsedničke izbore i medijsku satanizaciju Donalda Trampa? To samo pokazuje da strukture "globalnog naddruštva" gube uticaj i da je u toku "globalna tranzicija svetskog poretka" koja ugrožava njihovu ekskluzivnu poziciju.

Milorad Vukašinović, novinar