Isplati se biti nerazvijen

Srpskim opštinama koje su godinama na dnu lestvice razvijenosti, po svemu sudeći, isplati se da budu nerazvijene. Za napredak većina njih nije zainteresovana, jer pare iz budžeta će sigurno stići čak i kada ne ulože nimalo truda. Godinama Srbija ulaže u regionalni razvoj, ali broj razvijenih lokalnih samouprava ne raste. Naprotiv - 2010. godine iznad proseka bilo je 40 opština i gradova, a trenutno ih je u prvoj grupi razvijenih samo 20.

Za razvoj industrijskih zona gradovi i opštine ove godine potrošiće 500 miliona dinara. Kroz projekat "Gradimo zajedno", uz 413 miliona dinara, finansiraće se 32 objekta lokalne i regionalne infrastrukture.

Nadležni tvrde da dosadašnji sistem finansiranja lokala ne motiviše da napreduju na lestvici razvoja. Nerazvijeni računaju na siguran priliv iz republičkog budžeta. U mnogim opštinama nenamenski transfer od republike, koji im se razrezuje po razvijenosti, čini i više od 60 odsto njihovih budžeta. U preostalih nepunih 40 odsto je sav rezultat naplate poreza na imovinu, pripadajućeg dela od poreza na plate građana, pa i od nameta obračunatih privredi. Tako, uspešni, koji su privukli investitore, popisali imovinu, povećali zaposlenost, finansiraju i "uspavane".

- Za nas je loše što veliki broj opština ima ideju i ambiciju ne da idu u viši, već u niži stepen razvijenosti, verujući da će tako dobiti veći transfer iz budžeta - kaže Dragan Stevanović, državni sekretar u Ministarstvu privrede. - Ali, čim je opština nerazvijena, ona nema ni puteve, ni ostalu infrastrukturu. A naš cilj je da bude potpuno drugačije. Jer, kao i država, čim joj raste kreditni rejting svima postaje atraktivnija, tako i lokalne samouprave, sa svakim korakom koji unaprede imaju veću šansu da privuku investitore.

Predlog novog Zakon o finansiranju lokalnih samouprava, trebalo bi da umanji uticaj razvijenosti na iznos nenamenskog transfera. To znači da će nerazvijenima stizati manje, što je upravo i glavna zamerka pojedinih organizacija. Trenutno, Aleksinac koji spada u četvrtu grupu po razvijenosti iz budžeta dobija skoro 500 miliona dinara nenamenskog kredita. Kragujevcu, koji ima tri puta više stanovnika i veću teritoriju, ali je među najrazvijenijim gradovima, pripalo je skoro 75 miliona dinara manje. Baču, koji je u trećoj grupi, iz budžeta ove godine stići će 117,2 miliona dinara, dok će Beočinu koji je u prvoj grupi, i ima oko 1.400 stanovnika više, mada manju teritoriju, pripasti oko 48 miliona dinara.

Motivi da im grad "sklizne" među nerazvijene krije se i u načinu bodovanja mnogih razvojnih projekata. Opštinari tvrde da je na raspolaganju veći broj konkursa, jer su neki namenjeni isključivo nerazvijenim područjima. Taj epitet im daje i neki poen više na svim drugim konkursima. I koji evro bonusa za investitora koji baš njih izabere.

RASLE PLATE, A PALA ULAGANjA

FISKALNI savet je godinama kritikovao zakonsko rešenje po kome je lokalu pripalo 80 odsto od poreza na zarade. Jedan od argumenata je i činjenica da su višak novca opštine umesto na izgradnju infrastrukture, trošile na plate.

- Rashodi za zarade na lokalu u periodu između 2008. i 2014. nominalno su povećani za 42 odsto, dok su rashodi za robu i usluge povećani za 50 odsto - stoji u analizi Fiskalnog saveta. - U istom periodu kapitalni rashodi su nominalno smanjeni za čak 29 procenata.

Sutra: Šta kažu čelnici opština i gradova?