IZLOŽBA U SKUPŠTINI SRBIJE: Za osam decenija u devet država

NAVRŠILO se tačno 80 godina od izgradnje Doma Narodne skupštine i dana kada je u njoj održana prva sednica. Povodom značajnog jubileja, u centralnom holu srpskog parlamenta, na Trgu Nikole Pašića u Beogradu, u četvrtak uveče je otvorena izložba koja svedoči o izgradnji, radu i istoriji ovog reprezentativnog zdanja. Otvaranju su prisustvovali mnogobrojni narodni poslanici, bivši predsednici parlamenta i predstavnici diplomatskog kora. Za osam decenija skupština je bila sedište narodnih tribuna devet država!

Nameštaj iz kabineta predsednika Narodne skupštine, idejne skice za uređenje enterijera i prostora ispred Parlamenta u akvarelima arhitekte Nikolaja Krasnova, kao i ulja na platnu čuvenih srpskih slikara, samo su neki od eksponata na ovoj izložbi. Do narednog četvrtka, posetioci će moći da vide i avionske snimke Skupštine i Starog dvora od 1915. do 1930. godine, a posebno interesantne su i fotografije sa osvećenja zdanja od 18. oktobra 1936, koje svedoče o decenijskoj izgradnji i umetničkim vrednostima Doma Narodne skupštine.

- Izgradnja jednog od najmonumentalnijih beogradskih zdanja, za potrebe Kraljevine Srbije počela je 27. avgusta 1907. godine, po projektu arhitekte Jovana Ilkića - kažu u Skupštini Srbije. - Kamen temeljac položio je kralj Petar Prvi Karađorđević. Lokacija je određena u blizini mesta gde je 30. novembra 1830. godine održana Velika narodna skupština, na kojoj su pročitani Hatišerif o pravima Srba i sultanov berat kojim se Milošu Obrenoviću potvrđuje pravo naslednog kneza.

Radove na skupštinskom zdanju, kako kažu u parlamentu, usporavao je nedostatak sredstava, a potom balkanski ratovi i Prvi svetski rat. Kada je stvorena nova država, Kraljevina SHS, bila je izgrađena do nivoa prvog sprata. Projekat izgradnje je obnovljen 1920, a poveren je arhitekti Pavlu Ilkiću, sinu Jovana Ilkića.

- Gradilo se šest godina, a radovi su obustavljeni, najverovatnije zbog nedostatka sredstava i složene političke situacije - navode u Skupštini. - Sledeća faza izgradnje započela je 1934, posle pogibije kralja Aleksandra Prvog. Za glavnog projektanta imenovan je Nikolaj Krasnov, poznati arhitekta ruskog porekla. On je uradio i projekat skupštinskog enterijera, kao i svih detalja za nameštaj, rasvetu, tepihe, draperije...

Od prvog zasedanja pre osam decenija, Skupština "pamti" najznačajnije istorijske i političke događaje naše zemlje - Treće zasedanje AVNOJ 1945, formiranje Privremene narodne skupštine Demokratske Federativne Jugoslavije, proglašenje SFRJ... Početkom devedesetih postaje sedište Savezne skupštine SRJ, a zatim državne zajednice Srbija i Crna Gora.

- Čitav vek od početka izgradnje, kada je Srbija, 5. juna 2006. postala samostalna država, skupštinsko zdanje, vratilo se svojoj prvobitnoj nameni - postalo je Dom Narodne skupštine Republike Srbije - kažu u parlamentu. - Zbog istorijskog značaja, arhitektonskih i umetničkih vrednosti, 1984. proglašen je za spomenik kulture.

IZLOŽBA DO ČETVRTKA

GRAĐANI mogu da posete izložbu do četvrtka 27. oktobra. Da bi se dogovorili o terminu, neophodno je da dolazak najave Grupi za edukaciju i prezentaciju skupštinske baštine. Kontakt telefon je 011-3026-273 ili imejlom edukacija@parlament.rs

DOM DEMOKRATIJE

- Ovo je dan kada smo pre osam decenija redovnim jesenjim zasedanjem i izborom prvog predsednika u ovom zdanju, Stevana Ćirića, dobili svoj dom demokratije i parlamentarizma - rekla je sinoć na otvaranju izložbe Maja Gojković, predsednica Skupštine Srbije.

- Ovo je prilika da se setimo istorijskih momenata u kojima je naša parlamentarna kuća nastajala i mnogih izazova na tom putu. Duga borba za samostalnost i slobodu dodatno podstiče nas poslanike danas, da donošenjem dobrih zakona radimo na izgradnji uređene države koja će biti zajednička kuća za sve naše građane.