Okrugli sto o Milanu Nediću: Pravu istinu kriju arhive

HOLOKAUST i pljačku jevrejske imovine za vreme Drugog svetskog rata sprovele su nemačke okupacione snage, a Srbija je postala prva zemlja u kojoj je rešeno jevrejsko pitanje, čulo se u petak na okruglom stolu "General Milan Nedić i domaća uprava u Srbiji 1941 - 1944" na beogradskom Filozofskom fakultetu.

To je bio prvi naučni skup o Nediću koji je organizovala jedna državna institucija - Muzej žrtava genocida. Kao domaćin, direktor muzeja dr Veljko Đurić Mišina je rekao da je mnogo kontroverzi oko pitanja zašto je Nedić pristao na kolaboraciju i kako je umro jer su arhive i dalje zatvorene.

I dok je jedan broj istoričara isticao isključivu nemačku odgovornost za zlodela počinjena u to vreme, drugi, poput dr Jelene Lopičić Jančić, su tvrdili da su srpske vlasti bile krive utoliko što su, makar i da bi spasle narod od represalija, pristale da učestvuju u tom aparatu.

Glavna pljačka bila je pod direktnom kontrolom Franca Nojhauzena, generalnog nemačkog opunomoćenika za Srbiju, pod komandom Geringa, koji je formirao komesarsku upravu radi prodaje jevrejske imovine. Njeni čelnici bili su Nemci, a činovnici Rusi i Hrvati. Za godinu dana samo u Beogradu prodato je 136 imanja vrednih 147,6 miliona dinara. Dve trećine su kupili Nemci, budzašto, direktnom pogodbom, zatim Srbi, sitni kapitalisti, kao i belogardejci i Hrvati.

Nemci su uzeli zajam od Državne hipotekarne banke, a hipoteka je stavljena na neprodata jevrejska imanja. Tako su naterali državu da direktno pomaže njihova osvajanja. Po Aleksićevim rečima, sve banke su do kraja januara 1943. morale da predaju jevrejsku ušteđevinu, depozite i hartije od vrednosti, i uzeto je više od 44,5 miliona dinara.

Po rečima Bojana Dimitrijevića iz Instituta za savremenu istoriju, i logori su bili pod direktnom nemačkom ingerencijom, a nijedan dokument ne može da potkrepi, kako kaže, najnovije pokušaje da se Srbi okrive za pomaganje u Holokaustu.

NENADANI SARADNIK

PRVI šef ozloglašene srpske tajne policije, koja je progonila komuniste i ravnogorce, bio je Milivoje Jovanović. Očekivalo bi se da će takva ličnost posle rata biti kažnjena, međutim, on je samo jednom saslušan u zgradi Ozne, posle čega je pušten jer je "dokazano" da je sarađivao sa pokretom otpora. Ovu zanimljivost izneo je istoričar Rade Ristanović.