REPUBLIKA Srpska stvorena je životima 31.000 njenih građana koji su poginuli u građanskom ratu u BiH od 1992. do 1995. godine. Oko 1.700 Srba i dalje se vodi kao nestalo, dok je u ovim sukobima sa svojih ognjišta proterano njih 550.000. Pre toga, u Prvom svetskom ratu u BiH je stradalo 400.000 stanovnika srpske nacionalnosti, dok ih je u Drugom izginulo 721.000. Toliko surov i nemilosrdan verski i nacionalni pogrom nijedan evropski narod nije doživeo, i to od svojih komšija. I zbog toga, na Republiku Srpsku treba da gledamo kao na najveću, istorijski vidljivu pobedu srpskog naroda u prošlom veku.

Ovako za "Novosti", povodom Dana RS, govori Milivoje Ivanišević, predsednik Instituta za istraživanje srpskih stradanja u XX veku.

Profesor Ivanišević do "rezultata" pogroma iz poslednjeg rata u Bosni došao je radeći od 1992. sa mrežom saradnika širom BiH. Podatke o stradanju Srba u Prvom i Drugom svetskom ratu prikupio je istražujući radove najpoznatijih jugoslovenskih demografa iz prošlog veka i sabrao ih je u kapitalno delo koje će u javnost izađi ove godine.

* Koliko je zaista ljudi stradalo u Drugom svetskom ratu?

- U Titovoj Jugoslaviji narod se navikao na istinu da je u Drugom svetskom ratu na teritoriji Kraljevine Jugoslavije poginulo 1.706.000 ljudi. To je, u stvari bila procena Edvarda Kardelja, usvojena od Međunarodne komisije za reparacije u Parizu, koja je evidentirana u aktu od 13. decembra 1945. godine. Ovu improvizaciju Slovenac je ponovio 1947. godine na zasedanju Generalne skupštine OUN. Do stvarnih činjenica o razmerama gubitaka se došlo nakon popisa stanovništva u proleće 1948. godine, kada se ispostavilo da su demografski gubici Jugoslavije veći za oko milion stanovnika i da iznose negde oko 2.800.000 ljudi. Ipak, pošto se ispostavilo da su uglavnom ponovo stradali Srbi, i to od strane komšija i prijatelja druge vere, Titova vlast je ove demografske činjenice držala "u bunkeru".

* Procena o etničkoj pripadnosti nastradalih Jugoslovena prvi put je izneta tek 1997. godine?

- Životije Đorđević je svojom temeljnom demografskom studijom "Gubici stanovništva Jugoslavije u Drugom svetskom ratu" uspeo da obelodani tamne strane statističkih podataka koji su decenijama, od prvog popisa, bili u funkciji zatamnjivanja, prikrivanja, čak i falsifikovanja činjenica. Posebno kad se iskazuju gubici pojedinih naroda koji su živeli u Jugoslaviji. Od ukupnih jugoslovenskih demografskih gubitaka, od 2.825.000 ljudi, Srbi su činili skoro dve trećine. Neuporedivo manje gubitke beleže Hrvati (192.000) i muslimani (97.000). Zbir ostalih demografskih gubitaka jugoslovenske države čine ubijeni i proterani Nemci i Austrijanci (495.000 ljudi), Slovenci (112.000), Romi (75.000), Jevreji (72.000)...

* Zašto srpski gubici tokom Prvog svetskog rata, u područjima koja nisu pripadala srpskoj državi, nikad nisu demografski istraženi?

- U tim vremenima nisu postojale jasno formulisane definicije genocida ili etničkog čišćenja i na te zločine nad Srbima van Srbije nije se mnogo osvrtala tzv. međunarodna zajednica ni njene humanitarne institucije i pravni stručnjaci. Usled toga, zločini počinjeni u vreme Velikog rata nad srpskim civilnim stanovništvom u Srbiji, kao i na srpskim teritorijama u sastavu Austrougarske monarhije, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini, Vojvodini, nisu dobili pravnu kvalifikaciju genocida ili etničkog čišćenja. Prikrivanje zločina nad srpskim narodom traje koliko traju i ti zločini. Posle Drugog svetskog rata dominantna tema, kad je reč o žrtvama, bili su poginuli partizani, komunisti ilegalci i civili stradali kao antifašisti. Tako je prikrivano nacionalno poreklo žrtava.

SRPSKA GROBLjA OD GRČKE DO AFRIKE * Prebrojali ste da oko 300.000 poginulih Srba iz Prvog rata koji leže van granica zemlje.
- Pre svega oni su sahranjeni u "plavoj grobnici", Albaniji, a ima ih u Alžiru oko 350, u Tunisu 2.500, Francuskoj 748... Približne brojke nalazimo i u Italiji, Egiptu, Velikoj Britaniji, Norveškoj, Poljskoj, Rumuniji, Makedoniji... U zarobljeničkim logorima Austrougarske u Olomoucu skončalo je 1.200 Srba, a u Jindrihovicama 7.200 (oba su na teritoriji današnje Češke), u Austriji u logoru u Rajedndorfu njih 8.000...

* I prema teritorijalnoj pripadnosti, u Drugom ratu najveće gubitke beleži Srbija?

- U Srbiji je tada stradalo 926.000 ljudi srpske nacionalnosti. Posle Srbije po broju žrtava dolazi BiH - 904.000 stanovnika, od toga je Srba 721.000, muslimana 68.000 i Hrvata 24.000. Na teritoriji Hrvatske stradalo je 876.000 ljudi. I ovde su najobimniji srpski gubici, koji iznose 486.000, a hrvatski 160.000 građana. Ove neverovatne disproporcije, odnosno ogromne gubitke srpskog naroda, u Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj uplašile su tadašnje rukovodstvo i podaci su "bunkerisani" za sva vremena.

* Veliki broj Hrvata u Drugom svetskom ratu stradao je u kvislinškim formacijama!

- I nalaz Vladimira Žerjavića svedoči da je 125.000 Hrvata i muslimana poginulo za vreme NDH u kvislinškim jedinicama. Posle rata su Srbi zajedno sa svojim ubicama, u istoj koloni i pod istom zastavom, više nevoljno, morali da kliču bratstvu i jedinstvu.

* O broju stradalih Srba u BiH tokom Velikog rata govorilo se još 1920, ali krišom...

- Relativno je prihvatljiva tadašnja procena da je u Velikom ratu u Bosni i Hercegovini stradalo oko 400.000 stanovnika srpske nacionalnosti. To su pretežno deca, žene, bolesni i stari, stradali od gladi, bolesti, ali i ubijeni tamo gde su zatečeni: u svojim selima i u vlastitim kućama, sabirnim centrima, logorima i zatvorima. Tu su i srpski dobrovoljci, kao i 100.986 dece uzrasta do deset godina, o kojima svedoči Vladimir Ćorović, i koja su u razdoblju od 1914. do 1917. godine pomrla od gladi. U vreme tog rata su nastali i prvi koncentracioni logori u Evropi, ali i u Bosni i Hercegovini, koji su bili namenjeni isključivo nepokornim Srbima, tadašnjim buntovnicima protiv Austrougarske monarhije.

USTAŠE SE DIČILE JASENOVCEM

* Ustaštvo u Hrvatskoj je i danas na delu, i na to se u takozvanoj međunarodnoj zajednici niko ne osvrće.

- To govori o međunarodnoj zajednici. Vladimir Umeljić u rukopisu svoje studije "Okcidetalno - evropska kulturološka tradicija, veliki genocidi u Evropi sredinom i balkanski ratovi krajem 20. veka" citira komandanta logora Jasenovac, franjevca Miroslava Filipovića, nalogodavca i očevica događanja u Jasenovcu, koji se na jednoj internoj svečanosti prilikom dodele odlikovanja zaslužnim čuvarima logora, 9. oktobra 1942. godine, pohvalio i izneo sledeće: "Mi smo ovde u Jasenovcu samo u jednoj godini pobili više ljudi nego što je to učinila Osmanska imperija za čitavo vreme svog celokupnog prisustva u Evropi."