Sabor u Istanbulu pred odlaganjem?

OBARANjE ruskog borbenog aviona iznad Sirije zateglo je ne samo vojne, već i crkvene odnose. U klinu između Rusije i Turske, neočekivano, našao se i Svepravoslavni sabor, zakazan za sledeću godinu u Istanbulu. Razmena oštrih nota i izjava predstavnika dveju sila, postavila je znak pitanja nad održavanjem ovog događaja, najavljenog kao jedan od najznačajnijih u novijoj istoriji hrišćanstva. Srpska crkva javno se zalaže za održavanje Sabora i priprema se za njega, ali, nezvanično, ne bi imala ništa protiv i da on bude odložen.

Iako se rusko-turski sukob odvija van sfere religije, najveći skup poglavara pravoslavnih crkava mogao bi da bude kolateralna šteta geopolitičkih napetosti. To se pre svega odnosi na grad na Bosforu kao mesto održavanja Sabora, budući da je veliko pitanje da li će ruski patrijarh Kiril pristati da u svetlu novih okolnosti boravi u Turskoj. Tome u prilog ide i nedavna vest da je ruska delegacija, zadužena za pripremu Sabora, otkazala dolazak u Vaseljensku patrijaršiju u Istanbulu.

Jedan od razloga zbog kojih bi Osmi vaseljenski sabor, kako se nezvanično naziva, mogao da bude odložen jesu i nesuglasice između njegova dva ključna aktera - Moskovske i Vaseljenske patrijaršije. Kako je dogovor da se odluke na zasedanju donose isključivo konsenzusom, već sada je jasno da oko pojedinih pitanja, uprkos pripremnim skupovima, ne vlada potpuno jedinstvo.

Pored pitanja ekumenizma i relacija sa Vatikanom, koje lebdi nad velikim delom pravoslavnog sveta, i pitanje crkvene autonomije i njenog sticanja moglo bi da izazove neslaganje između dva pravoslavna bloka - ruskog i vaseljenskog (grčkog). Od ovog pitanja zavisi budućnost niza verskih zajednica koje se bore za ovaj status. Među njima su finska, estonska, američka, japanska i kineska, koje imaju samo autonomiju u okviru drugih crkava.

U sedištu SPC kažu da zasada nema zvaničnih najava o odlaganju Sabora, ali i da postoje naznake, koje uglavnom stižu iz Rusije. Deo ruskog sveštenstva otvoreno se protivi učestvovanju na ovako važnom skupu u uslovima tenzija u Ukrajini i Siriji. Mogućnost odlaganja našu Crkvu ne uznemirava, budući da postoji rizik da na njemu bude suočena sa ozbiljnim iskušenjima.

- Srpska patrijaršija sabijena je u svojevrsni ugao između dva bloka, koji, svaki na svoj način, računa na nju - kaže, za "Novosti", sagovornik iz Patrijaršije. - Grupa "slovenskih" crkava pod snažnim je uticajem Moskve, dok je drugi "balkanski" blok okupljen oko Vaseljenske patrijaršije i Atinske arhiepiskopije. Situaciju čini delikatnom činjenica da je patrijarh Irinej rado viđen u obe grupe, koje bi želele da podršku SPC iskoriste za svoje ciljeve.

Rivalstvo Rusa i Grka svoje posledice može da ima i na konačno definisanje redosleda priznavanja pravoslavnih crkava, tzv. diptih. Srpska patrijaršija je u središtu neslaganja ova dva bloka. Sve pravoslavne crkve na prvih pet mesta svrstavaju Vaseljensku, Aleksandrijsku, Antiohijsku, Jerusalimsku i Moskovsku patrijaršiju. Problem je, međutim, što se u pogledu rasporeda ostalih crkava razlikuju diptisi Vaseljenske i Moskovske patrijaršije. Po carigradskom rasporedu, na šestom mestu je Srpska crkva, za kojom slede Rumunska, Bugarska i Gruzijska crkva.

Redosled kojeg se pridržavaju u Ruskoj crkvi, međutim, drugačiji je - na šesto mesto oni svrstavaju Gruzijsku crkvu, iza koje su redom Srpska, Rumunska i Bugarska patrijaršija.

Crkveni velikodostojnici na jednom od prethodnih zajedničkih pravoslavnih skupova u Istanbulu

600 VLADIKA NA SKUPU

DATUM Svepravoslavnog sabora 2016. još nije određen, a kao najverovatniji termin nezvanično je pominjan praznik Trojice. Prema prvobitnom planu, na ovom zasedanju crkvenih velikodostojnika trebalo je da učestvuje više od 600 vladika. Oni će zasedati u Crkvi Svete Irine u Istanbulu, mestu gde su u drevnoj Vizantiji održavani slični vaseljenski sabori. Kao "prvi među jednakima" skupu će predsedavati carigradski patrijarh Vartolomej.

DESET PREDLOŽENIH TEMA

DELEGACIJE svih priznatih pravoslavnih crkava na pripremnim zasedanjima razmatrale su deset tema koje je formalno predložio vaseljenski patrijarh Vartolomej, a koje će biti na dnevnom redu Svepravoslavnog sabora. To su:
* Pravoslavna dijaspora. Određenje jurisdikcije pravoslavnih zajednica van nacionalnih granica
*Procedura priznavanja statusa crkvene autokefalije
* Procedura priznavanja crkvene autonomije
* Diptih crkava. Pravila uzajamnog kanonskog priznavanja pravoslavnih crkava
* Uspostavljanje zajedničkog kalendara praznika
* Pravila i prepreke za vršenje svete tajne braka
* Pitanje posta u savremenom svetu
* Veza sa drugim hrišćanskim konfesijama
* Ekumenistički pokret
* Doprinos pravoslavlja u učvršćenju hrišćanskih ideala sveta, bratstva i slobode