Aleksandar Čotrić: Genocid ne zaboravljamo

PRE sto godina počinjen je prvi genocid u dvadesetom veku, iako tada međunarodno pravo nije poznavalo ni pojam genocid. U seriji zločina od 1915. do 1923, oko dva miliona Jermena je deportovano iz svojih domova, a stotine hiljada nevinih muškaraca, žena i dece su ubijene, po jermenskim izvorima čak i milion i po. Na taj način, Jermeni su etnički uklonjeni sa teritorije na kojoj su živeli duže od dve i po hiljade godina.

Kampanja sistematskog uništenja Jermena na tlu tadašnjeg Osmanskog carstva počela je 24. aprila 1915, kada su vlasti u Carigradu uhapsile nekoliko hiljada jermenskih intelektualaca, sveštenika i uglednih javnih delatnika.

Toga dana, ove godine, u glavnom gradu Jermenije Jerevanu, biće održan Globalni forum nazvan "Protiv zločina genocida". Pozvan sam da u ime Skupštine Srbije prisustvujem ovim ceremonijama i govorim na temu "Parlamentarci protiv zločina genocida".

Povodom stote godišnjice od ovog magnum crimen-a (velikog zločina), parlamenti 23 zemlje Evrope usvojile su deklaracije osude genocida nad jermenskim narodom. Evropski parlament je 15. aprila usvojio i Deklaraciju kojom je i Turska pozvana da prizna genocid nad Jermenima. Većina relevantnih međunarodnih organizacija priznaje masakr nad Jermenima za genocid.

I srpski narod bio je žrtva genocida počinjenog od nacističkih ustaških vlasti u Drugom svetskom ratu na teritoriji NDH od 1941. do 1945. godine. Stotine hiljada Srba ubijeno je na području koje je kontrolisao ustaški režim, a sramno je da posleratne vlasti komunističke Jugoslavije nikada nisu priznale taj genocid niti su, čak, popisale imena žrtava.

Veliki zločin nad Jermenima vlasti Otomanskog carstva, koje je, u Velikom ratu bilo na strani Nemačke i Austrougarske, sprovodile su i "marševima smrti" kroz sirijsku pustinju, tokom kojih su mnogi ljudi umirali od žeđi, gladi i iscrpljenosti. Izvršen je i svojevrsni genocid i nad kulturnom baštinom jermenskog naroda, jer je, prema jermenskim izvorima, uništeno 66 gradova, 25.000 naselja, 2.350 hrišćanskih crkava i oko 1.500 škola.

Zbog sistematskog skrivanja činjenica o pomoru Jermena, nije se dovoljno znalo u decenijama koje su sledile. To je poslužilo Adolfu Hitleru da posle masakra koje su nacisti počinili nad Poljacima i Jevrejima 1939. izjavi: "Ko se još seća zločina nad Jermenima?"

Smatram da je stogodišnjica velikog zločina nad Jermenima i prilika za normalizaciju diplomatskih odnosa između Jermenije i Turske, otvaranje granice i utiranje puta za nove odnose Jermena i Turaka.

Autor je predsednik Poslaničke grupe prijateljstva sa Jermenijom.