ŽITELJI više od polovine naselja u Srbiji do lekara moraju da pregaze i do desetak kilometara, jer njihovo mesto nema ambulantu. Od 4.600 sela u Srbiji u čak 73 odsto ne postoji dom kulture, niti biblioteka. Poštu sanjaju meštani 2.000 sela, dok oko 500 naselja nema vezu sa ostatkom sveta javnim prevozom.

Ovako izgleda slika kvaliteta života u većini sela Srbije, otkrivena poslednjim istraživanjem za potrebe programa UN. Ova studija pokazala je da je žiteljima najvećeg broja mesta u Srbiji nedostupna većina sadržaja za iole normalnan život. O ovome najbolje svedoči i podatak da stanovnici oko 400 naselja po osnovne proizvode moraju na put, jer u njihovom mestu ne postoji čak ni - prodavnica.

Petina naselja nema ni osnovnu školu, dok je 61 odsto njih bez vrtića - jedno je od rezultata istraživanja. Da ni poljoprivreda, koja je osnovni izvor zarade, nema veliku šansu pokazuje i da dve trećine sela nema veterinarsku ambulantu, a da je svega nešto manje ruralnih naselja koja nemaju čak ni biljnu apoteku.

Teški uslovi za život, udaljenost od gradova, loša mreža puteva i gotovo nikakve šanse za zaradu osim obrade zemlje - najčešći su razlozi zbog čega su proteklih decenija sela gotovo desetkovana. U Srbiji je trenutno 11 potpuno ispražnjenih naselja, dok čak 85 njih ima manje od deset stanovnika. Bela kuga i potraga za boljim životom dovela je do toga da u gotovo hiljadu sela stanuje po manje od stotinu žitelja.

Da su sela u Srbiji na umoru, slažu se demografi i stručnjaci sa ruralni razvoj. Ovo potkrepljuju činjenicom da se manjak od oko 30.000 ljudi, koliko država godišnje ”kalira”, beleži uglavnom u selima.

NA ASFALTU GODIŠNJE I 250.000 LJUDI LOŠI uslovi života van urbanih sredina najveći su uzrok velikih seoba u gradove. Procenjuje se da se svake godine na asfaltu naseli i do 250.000 ljudi. Prenaseljenost i ekonomska kriza, međutim, stvaraju i kontraefekat, pa se i do 10.000 ”građana” godišnje prelije u sela. Ova vrsta migracija, međutim, ne popravlja demografsku sliku, jer je većina gradskih iseljenika na zalasku životne snage.

Da je dvanaesti sat da država napravi zaokret prema selu, koje se sada posmatra samo kao fabrika za proizvodnju jeftine hrane, smatra i Branislav Gulan iz Odbora za selo Srpske akademije nauka i umetnosti.

- Činjenica je da su sela zapuštena, a nekadašnji domovi kulture danas su ruševine - izričit je Gulan.

- Selo ne služi samo za proizvodnju hrane, već njegovi žitelji moraju da imaju i pristojan život.

U Austriji ili Sloveniji i u selima od pet kuća ima života, jer se tačno zna šta i za koga proizvode.

Da je Srbiji preko potrebna obnova ruralne sredine, jer bez sela ne mogu da žive ni gradovi, smatra i Jovana Čikić, sociolog sela sa Univerziteta u Novom Sadu.

- Ambulanta, apoteka, obdanište, biblioteka ili frizerski salon gotovo su neostvariv cilj za više od trećine sela u Srbiji - smatra Čikićeva.

- Stagnaciju i demografsko propadanje sela možemo da sprečimo samo politikom uspešnog ruralnog razvoja, koja se neće ticati samo poljoprivrede, već i svih ostalih zanimanja i usluga.