Smederevo: Godišnjica „srpske Hirošime“

U Smederevu je u nedelju obeleženo 70 godina od eksplozije nemačke municije u tvrđavi, kada je za samo nekoliko minuta poginula gotovo polovina stanovnika, a grad sravnjen sa zemljom.

Piskom lokomotive tačno u 14 časova i 14 minuta i polaganjem venaca na spomenik žrtvama označen je trenutak najstrašnijeg događaja u istoriji grada na Dunavu.

Bio je četvrtak, pazarni dan, pa je železnička stanica bila puna ljudi i dece koja su došla u grad po svedočanstva. Na stanici je stradalo i sedamnaest glumaca Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada. Živote su izgubili i sin, unuk i snaha predsednika vlade tokom okupacije Milana Nedića.

Miloš Jovanović (93) bio je član Komisije za obnovu koju je osnovala Nedićeva vlada.

- Dim je bio toliko crn i gust da se ni prst pred okom nije video. Da nisam pola sata ranije napustio kafanu ”Solun”, stradao bih. Tamo su izginuli svi do jednog. Mrtve smo skupljali danima, grad je bio mrtvačnica - svedoči danas Jovanović.

Užasan datum do danas nije pomirio istoričare i savremenike. Prema nekima, eksplozija je bila diverzija komunista. Zvanična verzija kaže da je došlo do samozapaljivanja municije zbog temperature vazduha.

Tačan broj stradalih nije utvrđen. Procene se kreću od 500 do čak 4.000 žrtava. Prvu procenu o pogibiji 4.000 ljudi dala je nemačka komanda u Beču. Posle Drugog svetskog rata broj žrtava je smanjivan, da bi se zaustavio na brojci od 2.500.

Na spomen-kosturnici na Starom groblju podignutoj 1942. godine, gde je u nedelju po tradiciji služen parastos nastradalima, upisano je 485 imena stradalih.