Zatvori u Srbiji preopterećeni

BEOGRAD - Zatvori u Srbiji su preopterećeni, broj zatvorenika raste iz godine u godinu, a među ključnim razlozima za to su kaznena politika sudova i praksa određivanja pritvora, navodi se u Strategiji Vlade Srbije za smanjenje preopterećenosti zatvora.

U zatvorima su 31. decembra 2009. godine bile 10.974 osobe. To je 1.200 više nego 2008, 2.000 više nego poslednjeg dana 2007. godine, i 3.000 više nego 31. decembra 2006. godine.

"Učestalo određivanje pritvora predstavlja jedan od ključnih razloga preopterećenosti zavoda za izvršenje krivičnih snakcija", navodi se u Strategiji.

Broj pritvorenih je 2009. godine činio 27 odsto - više od četvrtine ukupnog broja osoba u zatvorima.

Iako se broj izrečenih kazni zatvora u Srbiji smanjio od 2004. sa 10.581 na 9,658 u 2008. godini, uz porast broja uslovnih osuda, u Strategiji se ocenjuje da kaznena politika sudova značajno doprinosi preopterećenosti zatvora.

Problem je, kako se ocenjuje, što je osnovna odlika kaznene politike za lakša krivična dela blaga (mnogo uslovnih osuda) i masovno primenjena represija - veliki broj kratkotrajnih kazni zatvora, a time se ne ostvaruje svrha krivičnih sankcija.

Od 42.138 krivičnih sankcija u 2008. godini, 9.658 su bile zatvorske kazne.

Od toga je 55 odsto (5.279) bilo do šest meseci, a 35 odsto (3.422) od šest meseci do dve godine. Na kazne zatvor aduže od dve godine osuđeno je 957 osoba (10 odsto).

Kao načini da se problem preopterećenosti 35 zatvora koliko ih ima u Srbiji, u Strategiji se, pored ostalog, najavljuju aktivnosti u vezi sa alternativnim sankcijama, uslovnim otpustom, uvođenjem sudije za izvršenje krivičnih sankcija, uvođenje probacione službe, kao i amnestija.

Iako su nedavno pooštreni uslovi za uslovni otpust, Strategijom Vlade Srbije se predviđa da osuđeni na kazne do tri godine imaju pravo da podnesu molbu za uslovni otpust posle izdržane polovine kazne.

Predviđa se i mogućnost da se uslovni otpust izdržava uz elektronski nadzor, a o molbi bi odlučivao sudija za izvršenje krivičnih sankcija.

Prevremeni otpust za osuđene do tri godine bio bi moguć posle dve trećine izdržane kazne.

Probaciona služba, novina koja bi se uvela posebnim zakonom koji uređuje alternativne sankcije, bila bi zadužena za nadzor obaveza koje je osuđeni odnosno osumnjičeni prihvatio, kao i za nadzor nad uslovno ili prevremeno otpuštenim.

Ta služba bi se brinula i za prihvat osoba posle izdržane kazne.

Strategija predviđa i amnestiju kao način rešavanja preopterečenosti u zatvorima.

Amnestija bi obuhvatila osuđenje na kazne do šest meseci, starije od 70 godina koji su izdržali dve trećine kazne, kao i one koji je trebalo da odu u zatvor jer nisu platili novčane kazne. Njima bi zatvorska kazna bila zamenjenea radom u javnom interesu.

Amnestija se, međutim, ne bi odnosila na osuđene za krivična dela sa elementima nasilja, dela protiv dostojanstva ličnosti i morala, za organiozvani kriminal, ratne zločine, korupciju i drug ateška dela poput ubistva, otmica, falsifikovanja i pranja novca, trgovine drogom, dela u vezi sa oružjem, trgovinomk ljudima, terorizmom i osuđene koji su u bekstvu.