Crkva čeka svoju imovinu

 KADA bi država vratila nacionalizovanu imovinu beogradskoj Patrijaršiji, Srpska pravoslavna crkva postala bi bogatija za vrednost 60 stambeno-poslovnih zgrada sa više od 200 stanova na najboljim lokacijama u prestonici. Uz to, Patrijaršija potražuje i više od 15.000 hektara šumskog zemljišta u okolini Beograda.
Imovina Patrijaršije, merena milionima evra, samo je manji deo nepokretnosti - zgrada, poljoprivrednog zemljišta i šuma, koje su crkvi oduzete posle Drugog svetskog rata.
Prema podacima Direkcije za restituciju, crkve i verske zajednice potražuju oko 83.000 hektara zemljišta, oko 1.300 stambenih objekata, 712 poslovnih objekata, 249 grobalja i 145 matičnih knjiga. Najveći deo imovine sa ovog spiska pripadao je SPC, a trećina ovih vrednosti nalazi se u Vojvodini. Pojedinačno, država najviše duguje Eparhiji sremskoj, kojoj su oduzeti veliki kompleksi na Fruškoj gori i okolini.
Iako je još 2006. godine donet Zakon o vraćanju imovine i crkvama i verskim zajednicama, u ruke starog vlasnika dospeo je samo mali deo imovine. Ovaj propis je predvideo vraćanje iste imovine koja je bila predmet nacionalizacije, mada poznaje i restituciju u drugoj imovini ili u novcu.
- Vraćanje oduzete imovine omogućio bi značajan prihod koji bi bio dobrodošao za misiju koju crkva ima u društvu - objašnjavaju u Patrijaršiji. - Očekujemo svuda gde je to moguće da nam vrate tačno onu imovinu koja nam je i oduzeta. Isplata njene matrijalne vrednosti po svojoj prirodi je jednokratna, dok nepokretnosti donose dugoročne prihode.
U Patrijaršiji navode da vraćanje crkvene imovine ne bi značajnije ugrozilo državu. Kako objašnjavaju, ukupno poljoprivredno zemljište koje crkva potražuje čini svega oko jedan odsto obradivog zemljišta u Srbiji.
Proces povratka oduzetih dobara verskim zajednicama teče vrlo sporo, ali su prvi koraci već napravljeni. Do sada su vraćani uglavnom šumski posedi, pa je tako braničevska eparhija ponovo postala titular svojine nad oko 6.000 hektara šuma. Šabačkoj eparhiji nedavno je vraćeno oko 2.000 hektara zemljišta pod kvalitetnim drvetom. Na prostoru beogradske Patrijaršije vraćeno je svega oko 160 hektara manastiru Rakovica. Problem, međutim, čini raskrčivanje i izgradnja objekata na dobrom delu ovog zemljišta.
U Patrijaršiji navode i da je neophodno da se pitanje vraćanja imovine što pre reši, jer su u praksi ova dobra često predmet različitih zloupotreba. To je slučaj sa delom stanova koji su otuđeni i zemljištem na kojima je dozvoljena izgradnja.

ZADUŽBINE
PATRIJARŠIJA SPC ima pravo da potražuje i nekoliko zadužbina u Beogradu. Procedura je tu nešto sporija, jer Direkcija za restituciju zahteva konkretne dokaze o vlasništvu i zaveštanju. Povratak ove imovine dodatno komplikuje i to što su mnogi zaveštani stanovi tokom prošlih godina - otkupljeni. Ova imovina je tek 1994. godine, donošenjem Zakona o stanovanju, izuzeta iz otkupa, mada je zloupotreba bilo i kasnije.