DA dinastija Karađorđević po načinu života nije zaostajala za evropskim monarhijama, govori i istorija dvorskog protokola ove porodice, u kojoj su se prvo primenjivala pravila Francuske carske, a potom Britanske kraljevske trpezarije.

Kako objašnjava kraljevski kustos Biljana Crvenković, pravila o kulturi stola, posluzi, prevazilazila su po značaju dvorske običaje i upućivale i na status i bogatstvo dinastije. Po tome naravno nisu zaostajali na Karađorđevići, na čijem se dvoru vodilo računa o svakoj sitnici.

- Sredinom stola dominirao je srebrni ukras sa nizom propratnih dekorativnih elemenata. Svaki gost je imao svog slugu koji je jelo donosio prema utvrđenom redosledu ili su pak gosti služeni prema hijerarhiji krune - kaže Crvenkovićeva.


DAMSKI “E“ PRIBOR JEDAN od najdragocenijih setova u okviru zbirke srebra po svojoj izradi i istorijskoj vrednosti predstavlja damski toalteni pribor. To je rad prestižne pariske kuće „Okok“, koji ima ugraviran inicijal u vidu slova „E“. Nalazi se u koferu velikih dimenzija koji je presvučen zelenim plišom. Pretpostavlja se da je na dvor stigao kao poklon rođaka kraljevske porodice. Naime, baka kraljice Marije je nosila ime Elizabeta (Karmen de Silva).

Tako su Karađorđevići u 19. i 20. veku dočekivali goste kao monarsi iz kuće Napoleona, ili dvorca Vindzor. U Belom dvoru na Dedinju posetioci će prvi put imati priliku da od petka do 7. decembra vide deo kraljevskog srebrnog posuđa koje je korišćeno na dvoru i predstavlja deo kulturnog nasleđa ove porodice, ali i Srbije.

Autor izložbe „Pod patinom kraljevskog srebra’’ Biljana Crvenković, kaže da je reč o jedinstvenoj zbirci po umetničkoj i istorijskoj vrednosti, koja je godinama bila daleko od očiju javnosti.

- Ovi predmeti nesvakidašnje lepote i ekskluzivne izrade su u nekim prošlim vremenima bili dostupni isključivo najznačajnijim ličnostima državnog vrha, visokim inostranim predstavnicima i političkoj eliti - kaže Crvenkovićeva.

Kolekcija srebra iz dvorske srebrnarnice deo je umetničke zbirke Karađorđevića. Prvi kolekcionar srebrnog posuđa bio je kralj Petar Karađorđević, a kolekciju su posebno obogatili kralj Aleksandar i kraljica Marija.

BOGATA ČAJANKA KRALJICA Marija je često organizovala čajanke za dame. U tim prilikama korišćeni su servisi od srebra iz čuvenih radionica srebra: Faberžea, Hlebnjikova, Baragina, ali i engleskih i francuskih radionica sredine i s kraja 19. veka.

- Reč je o peharima, ukrasnim tanjirima, tacnama, vazama i drugim predmetima. Većina ims posvete. Pripadaju takozvanim gala servisima eminentnih evropskih fabrika srebra poput „Klinkoša“. I služili su za kraljevsku prezentaciju vladara - objašnjava Biljana Crvenković.

Escajzi, servisi i predmeti za posluženje jela i pića, svećnjaci, izrađeni od srebra sa pozlatom činili su postavku svečanog stola glavne trpezarije Kraljevskog dvora. Zbog svojih visoko-kvalitetne juvelirske izrade i umetničke vrednosti, predmeti iz kolekcije srebra imali su važnu ulogu u okviru vladarske prezentacije Karađorđevića, rečeno nam je u dvoru.

- Deo ove kolekcije iz srebrnarnice je nestao tokom Drugog svetskog rata, kada je kraljevska riznica opljačkana, a deo je korišćen za protokolarne svrhe kod maršala Tita - podseća nas kustos Biljana Crvenković.

Primetno je da na eksponatima kraljevskog posuđa, stoji grb FNRJ sa petokrakom, koji je utisnut kada je Tito koristio kraljevski dvor i njegovo srebrno posuđe. Kada smo jednom prilikom prestolonaslednika Aleksandra Karađorđevića pitali kako to da za svoj rođendan u kraljevskom dvoru koristi posuđe sa grbom FNRJ, princ nam je rekao:

- Nisam želeo da brišem Brozove grbove i petokrake sa porodičnog posuđa, jer i to Titovo prepravljanje imovine Karađorđevića deo je srpske istorije. Naši gosti na dvoru su često bili jako zaintrigirani da vide Titove tragove na kraljevskom posuđu Karađorđevića.