SPC u regionu jača od svih progona

PROGON vladika i sveštenika, javne pretnje, žigosanje vernika, stalni incidenti i provokacije - čine samo deo iskušenja sa kojima se suočava Srpska pravoslavna crkva na Kosovu i Metohiji, ali i u državama regiona. Krst koji SPC nosi najteži je u južnoj pokrajini, mada golgotu mnogi vide u većinsko pravoslavnim Crnoj Gori i Makedoniji, ali i u Hrvatskoj... Kako na ovom prostoru crkva i narod dele istu sudbinu, breme crkvenih muka i problema podjednako pritiska i srpski živalj u ovim državama.

Položaj crkve i naroda u regionu, zbog toga, nametnuo se i kao tema prolećnog Svetog arhijerejskog sabora SPC, koji ovih dana zaseda u Beogradu. Iako je skeniranje situacije u regionu redovna tema na svim sednicama crkvene skupštine, utisak je da je ovo pitanje na ovom zasedanju aktuelnije nego godinama unazad.

Žestinu progona zbog pripadnosti srpskoj crkvi na svojoj koži najbolje je osetio arhiepiskop ohridski Jovan (Vraniškovski), koji je već godinama na meti makedonskih vlasti. Hapšenja, suđenja, drakonske kazne i ignorisanje dokaza scenografija je u kojoj ovaj arhijerej vodi borbu sa pravosudnim vlastima Makedonije. Poslednji udarac pretrpeo je nedavnom presudom suda u Velesu koji ga je osudio na dve i po godine robije, zbog navodne utaje novca dok je bio u službi MPC.

- To je jedinstven primer u savremenoj Evropi - a možda i u civilizovanom svetu uopšte - da državni organi, po narudžbini, najgrublje kršeći i sopstveno zakonodavsto i međunarodne norme i konvencije, vrše ovako surovo nasilje nad Pravoslavnom crkvom i njenim zakonitim visokim predstavnicima - stav je Sabora SPC o ovom pitanju. - Vladika Jovan strada pravde radi, a vlasti ga drže u zatvoru strogog režima uprkos njegovom teškom zdravstvenom stanju.

Progon vladike Jovana, koju upravlja Ohridskom arhiepiskopijom, koja je pod kanonskom jurisdikcijom Srpske crkve samo doprinosi višegodišnjoj zategnutosti odnosa SPC i nepriznate Makedonske pravoslavne crkve. Iz Skoplja redovno stižu glasovi da je jedini način za rešavanje ovog problema, koji remeti i državne odnose dveju zemalja, priznanje autokefalnosti MPC od strane Srpske patrijaršije. Sa druge strane, stav SPC je da se nađe srednji put - autonomija, ali u kanonskoj vezi sa Patrijaršijom u Beogradu.

Crkva po cveću ne gazi ni u većinski pravoslavnoj Crnoj Gori. Aktuelni režim, osim što je na strani nepriznate Crnogorske pravoslavne crkve raspopa Miraša Dedeića, ignoriše prava najbrojnije verske zajednice. Na udaru vlasti je i imovina Mitropolije crnogorsko-primorske, crkveni objekti, sveštenici koji nemaju pravno regulisan boravak. Crna Gora sporazumima je regulisala statuse sa svim verskim zajednicama, osim sa - SPC. Argument vlasti je da Mitropolija nije registrovana kao verska zajednica.

- Nije normalno da neko očekuje da SPC porekne samu sebe, svoju istoriju, identitet i crkveno ustrojstvo radi potpisivanja ugovora sa Vladom Crne Gore - kaže o ovome protojerej Velibor Džomić, koordinator Pravnog saveta Mitropolije crnogorsko-primorske. Da je tako bilo kroz istoriju, ne bi bilo ni crkve ni naroda.

Položaj crkve u Hrvatskoj poslednjih godina donekle je popravljen, mada problemi i dalje postoje. Uglavnom se tiču vraćanja crkvene imovine, kao i povremenih vandalskih napada na imovinu SPC-a.

Crkva od države potražuje gotovo 10.000 kvadratnih metara poslovnog i stambenog prostora, kao i nešto manje od dva procenta ukupnog poljoprivrednog i šumskog zemljišta ove zemlje. U eparhijama u Hrvatskoj, ipak, najčešće se čuje da je najveći problem, ipak, pad broja stanovništva.

Svaki napad na povratnike, ili ispisani grafit “Srbe na vrbe” pretnja su, kako narodu, tako i crkvi kojoj pripada.

INCIDENTI SVAKODNEVICA NA KOSOVU

POLOŽAJ Srpske crkve na Kosovu i Metohiji crkveni arhijereji posebno će razmatrati na Saboru, koji od ponedeljka zaseda u Beogradu. Najviše crkveno telo razmatraće situaciju u pokrajini posle pregovora Beograda i Prištine, ali i stepen bezbednosti srpskih svetinja posle prelaska pod nadležnost takozvane kosovske policije. Važno je i pitanje zaštite srpske kulturne baštine od pokušaja “kosovizacije” manastira i istorijskih spomenika.

Napad na SPC na Kosmetu dogodio se i u subotu, kada je napadnut radnik na obnovi kompleksa manastira Svetih vrača Kozme i Damjana u Zočištu kod Orahovca. Ova svetinja napadnuta je i pre pet dana, kada je grupa albanskih mladića provocirala i gađala kamenjem monaha Dionisija.

Ovakvi ekscesi, nažalost, svakodnevica su u kojoj živi sveštenstvo i monaštvo na Kosmetu. Na udaru albanskih ekstremista najčešće je sestrinstvo manastira Devič, kod Srbice, mada je ugroženo još nekoliko desetina manastira i crkava širom pokrajine. Iako su incidenti česta pojava, a uglavnom se znaju i njihovi akteri, vlasti iz Prištine ne ulažu dovoljan trud da spreče napade na službenike i imovinu SPC.