Više opela nego krštenja

SVAKA četvrta studentkinja Univerziteta u Novom Sadu misli da je brak prevaziđena kategorija a rađanje deteta „skup hobi“. Ovakav način razmišljanja već decenijama nije uvrežen samo u Vojvodini, već u celoj Srbiji. Stoga naša zemlja danas, prvi put u istoriji, ima više penzionera nego dece - više je opela nego krštenja.

Prema neumoljivim podacima Zavoda za statistiku, u Srbiji je više žitelja starijih od 65 godina nego dece mlađe od 15 godina. Sa 15,7 odsto starijih od 65 godina, na četvrtom smo mestu liste najstarijih populacija u svetu: u poslednjih sedam godina rođeno je 20 odsto manje dece u centralnoj Srbiji i 15 odsto manje u Vojvodini.

Podaci iz 2009. godine deluju zastrašujuće - od 161 opštine u Srbiji, u njih 62 broj umrlih dva puta je veći od broja rođenih. Premao rečima čelnika Zavoda za statistiku Dragana Vukmirovića, Srbija je svake godine „tanja“ za 20.000 ljudi, što je grad poput Ćuprije ili Kikinde.

Ako se nastavi ovaj demografski sunovrat, do 2030. godine naša država će imati čak 700.000 stanovnika manje nego sada, a to će biti jedva oko šest i po miliona. U ne tako dalekoj budućnosti, približićemo se biološkom nestanku.

Nisu samo ratovi i nemaština uzroci sve slabijeg nataliteta. Štaviše, deca su brojnija u siromašnijim porodicama.

- Parovi s boljim životnim standardom teže još većem komforu, a usvajanjem zapadnjačke kulture, dete im je postalo teret. Odlažu rađanje za period između 30. i 40. godine, a presudan motiv za žene je karijera, te se odlučuje za jedno ili nijedno dete - kaže, za „Novosti“, sociolog Dragan Koković.

Prema mišljenju medicinskih stručnjaka, veliki je problem upravo taj što žene sve ređe rađaju u periodu najveće reproduktivne zrelosti, pre 30. godine. Kasnije, trudnoće su rizičnije, i po zdravlje majke, ali i po zdravlje deteta.

Dok se u centralnoj Srbiji sve manji broj građana beleži još od kraja 19. veka, da bi dramatičan pad bio uočen posle Drugog svetskog rata, kada su poginule hiljade muškaraca u najproduktivnijem životnom dobu, u Vojvodini se taj preokret dogodio tek sredinom prošlog veka.

Do tada je stanovništvo severne pokrajine bilo mlađe od evropskog proseka. Prosečan Vojvođanin imao je tada svega 26,3 godine, a danas je gotovo duplo stariji - ima 45 godina.

Pre pola veka vojvođanska žena rađala je, statistički rečeno, 2,9 dece, a danas taj prosek iznosi jedva 1,4. To je drastično ubrzalo proces starenja stanovništva.

- Dvomilionska Vojvodina danas ima samo 332.000 žitelja mlađih od 15 godina, što je tek 15,9 odsto ukupnog broja stanovnika - kaže Đorđe Rakočević, savetnik u Pokrajinskom sekretarijatu za demografiju. - Istovremeno, imamo 315.000 žitelja starijih od 65 godina (15,5 odsto), što znači da se trenutno, ne samo u Evropi, već i po svetskim merilima, naša pokrajina svrstala u red najstarijih populacija.

Svesna sve crnje projekcije nataliteta u godinama koje dolaze, vojvođanska vlast se 2005. godine uhvatila u koštac sa belom kugom. Umesto 20.000 dinara, koliko je do tada država nagrađivala prvorođenu bebu, pokrajina je sumu povećala na 30.000. Rođenje blizanaca srećnim roditeljima donosi 400.000, a trojki i četvorki po 600.000 dinara. Za svih 1.500 trojki i četvorki obezbeđen je i besplatan boravak u vrtićima.