Od vinčanskih sova-mačaka do magične zemlje Oz

GOVORIĆU o vremenu kad je Balkan nazivan catena mundi i, sa svojom pozicijom između istoka i zapada bio žila kucavica antičkog sveta. Govoriću o 17 rimskih imperatora, rođenih na tlu Srbije, od kojih je najvažniji Konstantin Veliki, koji je imperiji podario hrišćanstvo. Beograđanin Jovijan je rimskom carstvu vratio hrišćanstvo, nakon što ga je ukinuo Julijan Apostata.

Ivo Andrić je u “Travničkoj hronici” opisao džamiju koja je napravljena na temeljima ranije crkve, koja je napravljena na mestu ranijeg zoroastrijskog hrama. Istorija se sastoji od slojeva na ranijim slojevima. Govoriću o Keltima koji su osnovali Beograd i svojim bogovima u njemu prinosili na žrtvu zarobljene Rimljane. Neke od njihovih reči još žive u srpskom jeziku. Govoriću o još starijim istorijskim slojevima koji žive u srpskoj tradiciji. Profesor Albert Lord sa Harvarda je, analizirajući uglavnom srpsku guslarsku poeziju u svom “Pevaču priča” razvio teoriju kako je nastao homerski ep. Nedaleko od Beograda postojala je još mnogo drevnija vinčanska civilizacija sa svojim proto pismom i svojim tajanstvenim sovama - mačkama.

Mešavina istočnih i zapadnih kulturnih uticaja, o kojoj je govorio osnivač srpske crkve Sveti Sava, definiše Veneciju, a karakteristična je za celo Balkansko poluostrvo i za srpsku srednjovekovnu kulturu.

Poznato je da reči u sećanju brzo promene mesta. Ja bih se radije oslonio na poetske i vizuelne slike koje ostaju sa nama. Najbolji primer mešanja kulturnih uticaja verovatno predstavljaju manastiri Studenica i Visoki Dečani. Voleo bih da obratite pažnju na pokret Svetih ratnika iz Manasije koji kao da su na fresci poneseni nekim plavim vetrom i na legendarnu blagost Belog anđela iz Mileševe.

* Nikola Tesla

U blažoj klimi 19. veka nesuđeni vojnik Nikola Tesla je emigrirao u Ameriku i pomogao promeni samodefinicije te zemlje. Jedan od najvažnijih momenata u njegovoj karijeri bila je Velika svetska izložba u Čikagu, 1893. godine, kada je istoričar Frederik Džekson Tarner proglasio da je kontinent konačno naseljen. Džinovski Ferisov točak i bele paviljone odražene u jezerima po kojima su klizile električne gondole, obasjali su Tesla i Vestinghaus. Bio je to obred prelaza i Amerika je videla sebe u novom svetlu. Pisac L. Frenk Baum, autor “Čarobnjaka iz Oza”, je kao dečak posetio izložbu i ona mu je dala ideju za magičnu zemlju Oz. A pravi čarobnjak iz Oza, onaj koji je podigao svoju dirigentsku palicu i dirigovao milionima sijalica bio je nesuđeni lički graničar, Nikola Tesla.

BIBLIJA NA MATERNjEM

DVA veka nakon što je Konstantin Porfirogenit zabeležio dolazak Srba na Balkan, oni su mogli da čitaju Bibliju na svom jeziku, sedam vekova pre nego što ju je Luter preveo sa latinskog na nemački.

ČETA NIKOLE TESLE

U beskrajnim baroknim ratovima Srbi su definisali sebe kao branitelje granice protiv islama. Čim bi se muško dete rodilo u Vojnoj krajini upisivano je u četu. Tako je veliki pronalazač Nikola Tesla čim se rodio upisan u Prvu ličku regimentu, Medačku četu, broj 9.