BEOGRAD - Pre 100 godina, 15. maja 1914. preminuo je 37-godišnji akademik Jovan Skerlić, najuticajniji književni kritičar u Srbiji svog vremena.

Rođen je 20. avgusta 1877. u zanatlijskoj porodici u Beogradu, diplomirao je na beogradskoj Velikoj školi a doktorirao u Lozani, Švajcarska.

Uskoro posle odbrane doktorata iz francuske književnosti počeo je da predaje u gimnaziji a ubrzo na Velikoj školi (univerzitetu) u Beogradu, najpre na katedri za francuski jezik zatim za srpsku književnost.

Presudno je uticao na srpsku literaturu, boreći se za realizam i verodostojnost književnog dela.

Za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije izabran je 1910. godine.

Bio je urednik "Srpskog književnog glasnika" od 1905, uređivao je taj čuveni časopis sa Pavlom Popovićem dve godine a potom sam, do prerane smrti.

Antologijsko delo "Istorija nove srpske književnosti" objavio je početkom 1914. godine. Ostala njegova dela su rasprave i studije "Pogled na današnju francusku knjižvnost", "Uništenje estetike i demokratizacija umetnosti", "Francuski romantičari i srpska narodna poezija", "Srpska književnost u 18. veku", "Omladina i njena književnost", "Jakov Ignjatović", "Svetozar Marković", kraće studije, kritike i prikazi sakupljeni u više knjiga pod naslovom "Pisci i knjige"...

Bio je prvi sekretar Srpskog književnog društva osnovanog 1905. godine u prostorijama Srpske književne zadruge u Beogradu. Tada je za predsednika tog, prvog književničkog cehovskog udruženja u Srbiji izabran Simo Matavulj.

Skerlić je prve radove objavio u satiričnim i socijalističkim listovima, dva puta je otpuštan iz službe zbog političkih - socijaldemokratskih i socijalističkih ubeđenja.

Posle jednog otkaza na univerzitetu, predavao je u gimnaziji u Zaječaru.

Skerlić je bio aktivan u Samostalnoj radikalnoj stranci, koju su formirali pripadnici levog krila radikalne stranke. Bio je glavni ideolog starnke a dve godine pred smrt i njen poslanik u srpskom parlamentu.

Bio je zastupnik i propovednik jugoslovenskog nacionalnog i državnog jedinstva. Držao je predavanja u mnogobrojnim krajevima Austrougarske, neposredno pred smrt govorio je u Pragu.

Kakav su značaj imala njegova predavanja u Austrougarskoj posvedočio je, kasnije, Vladan Desnica. Vladan Desnica, koji je bio sin srpskog političkog prvaka u Dalmaciji dr Uroša Desnice, zapisao je da su u njihovom letnjikovcu u okolini Zadra (čuvena Kula Stojana Jankovića u Islamu Grčkom), spremali sobu u kojoj je trebalo da prespava Skerilić, pre i posle predavanja dogovorenog da ga održi u obližnjem Zadru, tadašnjem glavnom gradu austrougarske provincije Dalmacije.

Na sahrani Skerlića, na Novom groblju u Beogradu, venac u ime "zahvalne bosanske omladine", nosili su gimnazijalac Gavrilo Princip i još dvojica "mladobosanaca" Đulaga Bukovac i Vladeta Bilbija.

Princip je posle dva meseca u Sarajevu izvršio atentat na austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda što je Austrougarska isporistila kao povod za napad na Srbiju, posle čege je započeo Prvi svetski rat.

Skerlićeva bista, rad vajara Gradimira Aleksića, nalazi se od 1967. godine na Kalemegdanu, gde su biste i spomenici još nekoliko srpskih velikana.

Adresa na kojoj je Narodna biblioteka Srbije je Skerlićeva ulica 1. Skerlićevim imenom nazvane su i ulice u Novom Sadu, Kragujevcu i još nekoliko gradova u Srbiji.