U kući Migela Servantesa: Život uzbudljiviji od literature

KADA je svet pre pet godina slavio četiri veka Servantesovog "Don Kihota", najčitanije, najprevođenije i najobjavljivanije knjige nakon Biblije, kuća-muzej u Valjadolidu, gde je slavni španski pisac pisao drugi deo romana koji je postavio osnove zapadnoevropske književnosti, imala je više od pedeset hiljada posetilaca.

I mada je život Servantesa (1547- 1616), jednog od najvećih pesnika, dramaturga i proznih pisaca španskog govornog područja gotovo dve stotine godina bio nepoznanica (sistematsko istraživanje javnih i privatnih arhiva počelo je tek u 18. veku i nastavilo se do danas), ono što se pouzdano zna jeste da se u proleće 1604. godine, sa svojom ženom Katalinom de Salazar, nastanio u Valjadolidu. Razlog selidbe bila je odluka kralja Filipa Trećeg da dvor i prestonicu iz Madrida preseli u Valjadolid, pa je ovaj divni, mali grad prelepe vegetacije (udaljen je od Madrida oko 300 kilometara) naglo počeo da živi uzbudljivim životom. Činjenicu da je Servantes živeo baš u kući koja je na inicijativu španskog kralja Alfonsa Trećeg, pesnika Markesa dela Vege i američko-hispanskog društva 1916. proglašena Narodnom Servantesovom bibliotekom, a aprila 1948. njegovim muzejom, otkrili su sudski spisi - svedočenje Servantesa i njegovih suseda, nakon ubistva viteza reda Santjago, koje se dogodilo u blizini ovog zdanja. U Valjadolidu, Servantes (u to vreme skupljač poreza), našao je i izdavača, Fransiska de Roblesa, koji mu je decembra 1604. u Madridu, u štampariji Huana de la Kueste, štampao prvi roman pod naslovom "Veleumni plemić Don Kihot od Manče". Knjiga je bila u prodaji januara 1605, i bila je puna štamparskih grešaka.

Iz biblioteke, put vodi do Servantesove radne sobe, u kojoj centralno mesto zauzima izrezbareni radni sto od abonosa na kome stoji prvo izdanje knjige koja je 1615. objavljena pod naslovom "Drugi deo veleumnog plemića Don Kihota". Soba ima udubljenje u zidu, u kome je smešten Servantesov originalni crveni krevet sa baldahinima, koji je, prema porodičnim dokumentima, kao miraz donela njegova žena Katalin de Salazar. Većina eksponata koji se nalaze u kući - muzeju u Valjadolidu, prema rečima njenih upravnika, jesu originali (kao što je biblioteka, radni sto, spavaća soba...), dok su ostali predmeti rekonstruisani prema vremenu s početka 16. veka.

I mada Valjadolid, sve do prelaska kraljevskog dvora nije bio preterano bogat grad, kuća u kojoj je živeo Servantes i sada može da fascinira lepotom, neobičnošću, sjajem... A lepota je uvek, kako tvrde Španci, umetnost:

- Danas posedujemo obimnu dokumentaciju o Servantesu - kažu u upravi Muzeja u Valjadolidu. - Ipak, još uvek postoje delovi njegovog uzbudljivog života o kojima se malo ili gotovo ništa ne zna, kao što je period između 1597. i 1604, koji obuhvata vreme od njegovog odlaska u zatvor u Sevilji do prelaska u Valjadolid. Ostali su nam nepoznanica i razlozi za neke od njegovih sudbinskih odluka, kao što je odlazak u vojničku službu, život u Italiji, lutanje Andaluzijom, povratak pisanju... Servantes je, zapravo, živeo uzbudljivije od mnogih književnih junaka kojima se divimo.