ZBOG opasnosti da se zubom vremena načeti preostali zidovi trpezarije manastira Manasija kod Despotovca uruše, arheolozi i arhitekte predlažu hitnu i kompletnu obnovu. Trebalo bi, smatraju, vratiti prvobitni izgled trpezarije, jedinstvene po površini (više od 1.000 kvadrata), jer nijedna slična nije postojala u nekom drugom srpskom manastiru.

Neposredno pored trpezarije, nedavno je isplivalo jedno novo, gotovo senzacionalno otkriće - najveća manastirska peć, površine 32 kvadrata.

- Reč je o peći koja je bila u sastavu kuhinje. Raritet je njena veličina. U drugim manastirima peći su prečnika tri metra, a ova u Manasiji je u osnovi 7,5 sa 4,5 metara - ističe rukovodilac istraživanja Marin Brmbolić.

- Za peć i trpezariju karakteristične su i orijentacija i pozicija. Trpezarija je bila smeštena na spratu objekta.

ŠEST VEKOVA - OBNOVA manastira Manasija veoma je značajna za Despotovac. Mislim da nema đaka, u poslednje dve decenije koji nije, pored Resavske pećine, obišao i manastir. Po završetku radova na obnovi 2018. godine, kada se obeležava šest vekova od završetka izgradnje manastira, očekujemo da Unesko stavi manastir Manasiju na listu svetske kulturne baštine. Samo u poslednje četiri godine je uloženo 110 miliona dinara u arheološke i rekonstruktivne radove - navodi zamenik predsednika opštine Despotovac Ljubiša Dobrosavljević.

- Približna je veličini manastirske crkve sa dimenzijama 32 sa 17 metara i ovo je u našoj sakralnoj arhitekturi sigurno najveći objekat te namene. Smatramo da je mogla da primi oko 300 duša. S obzirom na veličinu trpezarije i peći verovatno je tu boravio veći broj ljudi - navodi Brmbolić.

Restauratorsko-konzervatorski radovi na trpezariji počeli su prošle godine, a u idealnim uslovima, uz stabilno finansiranje i sva obavljena istraživanja, procena je da bi za pet godina mogla dobiti izgled kao pre šest vekova.

- Prostor je veliki i pruža mogućnosti da u prizemlju bude lapidarijum, gde bi bio izložen arheološki materijal, kamena plastika sa crkve, a sprat u svečanim prilikama služio kao trpezarija ili sala za koncerte - ističe arhitekta u RZZSK Dragoljub Todorović.

Radovi su izvedeni na južnom i severnom zidu, a ove godine se nastavljaju na istočnom i zapadnom.

- Obnova će se obavljati u više kampanja - dodaje Todorović. - Sada radimo konzervaciju, ali i delimičnu obnovu zidova, kao i rekonstrukciju vrata i prozora na spratu. Istovremeno traju istraživanja.

DESPOT STEFAN

SISTEMATSKA arheološka istraživanja u Manasiji traju od 2005. godine. Svake godine Manasija otkrije neku od svojih tajni. Najveća je pronalazak zemnih ostataka despota Stefana 2006. godine, što je potvrđeno DNK analizom.