PRVI put u integralnom fototipskom izdanju objavljena je “Povelja kralja Milutina manastiru Banjska”, nastala pre sedam vekova. Zajedničko izdanje Muzeja u Prištini, Centra za očuvanje nasleđa Kosova i Metohije i “Službenog glasnika” rađeno je na osnovu digitalne verzije izvornog prepisa koji je u obliku knjige otkriven u carigradskom Starom saraju, a danas se čuva u istanbulskom Muzeju Topkapi.

Na promociji u utorak, priređivač dr Đorđe Trifunović podsetio je da je jedan od najznačajnijih pisanih spomenika srpske kulture, rukopisni svitak Svetostefanske hrisovulje, prvi put raščitan krajem 19. veka, a potom štampan u dva izdanja u Beogradu i Beču.

- Povelja je gotovo sigurno u originalu bila u formi svitka i prepisana je zarad lakšeg rukovanja, budući da je više puta godišnje javno čitana. Reč je o autentičnom prepisu iz toga vremena u obliku knjige. Pisana je najlepšim srpskim pismom iz 14 veka - rekao je Trifunović.

POKLON Svetostefanska hrisovulja govori o tome da je kralj Milutin obnovivši manastir Banjsku darovao mu “75 sela i zaselaka”, od Srema, preko Ibra, Hvostana i Rasa, do Plava i Zete - “osam katuna sa više od 500 vlaških (pastirskih) porodica, nekoliko planina i na godinu sto spudova soli u Svetom Srđu i 200 perpera u novcu u Brskovu”.

Uz prevod povelje na savremeni srpski jezik, štampana su u autentičnom obliku (fototipski) oba njena prethodna izdanja, beogradsko (Ljubomira Kovačevića) i bečko (Vatroslava Jagića), studija Đorđa Trifunovića o istorijatu povelje, sa prilozima među kojima i devet dosad neobjavljenih pisama Stojana Novakovića i Vetroslava Jagića o štampanju Povelje. Tu su još i studije akademika Aleksandra Lome i Gordane Tomović, kao i dva priloga Viktora Savića.

STARA IZDANJA

TRIFUNOVIĆ je ispričao istorijat beogradskog i bečkog izdanja koja su gotovo istovremeno objavljena 1890. Oba su rezultat “ekspedicije” mađarskih naučnika, kojima se pridružio i poljski istoričar Jozef Kožinjovski i koji su u istanbulskom arhivu pronašli Povelju. Kožinjovski ju je prepisao i potom ju je srpska Kraljevska akademija objavila, dok je mađarski tim Povelju odneo u Budimpeštu odakle je, posredovanjem diplomate Benjamina Kalaja, prepisana u Beču i objavljena.