NEIZVESNOST, koja traje već danima, bliži se kraju: kome će pripasti prestižna 23. nagrada “Meša Selimović”, koju za knjigu godine dodeljuju “Večernje novosti”, biće saopšteno u utorak na konferenciji za štampu u Vukovoj zadužbini u 12 časova. Na susret sa predstavnicima medija biće pozvan i laureat.



SRBA IGNJATOVIĆ (Beograd):

1. “OTROVANI BALKANOM”, Petar Zec (“Laguna”)


Izjašnjavajući se u prilog romana P. Zeca izjašnjavam se u prilog romaneskne inovacije. Svojevremeno je D. V. Grifit tvrdio da je film “priča u slikama”. Film je u svakom slučaju ponešto primao i preuzimao, ali i munjevito uzvraćao podsticaje. Reditelj i profesor, autor desetak knjiga, zapisa i eseja, P. Zec već decenijama se bavi Andrićem i ekranizacijom njegovih dela. Koristeći Andrićevu prozu, a pogotovu nedovršeni roman “Omerpaša Latas”, kao podlogu, on je sada sazdao roman-film, svojevrsni palimsest. Naravno, mnogo šta je dogradio, proširio istorijsku pozornicu, dijaloški dinamizovao (nasuprot Andrićevoj deskripciji i monologu). Paradoksalno, ali tačno: Zec se približavao Andriću, da bi se, sa što više smelosti, zaputio u novom smeru, gradeći roman-film kao izazovnu otkrivalačku novinu.



DRAGANA BELESLIJIN (Novi Sad):

1. “VRLO MALO SVETLOSTI”, Vladan Matijević (“Agora”)

2. “MOTEL ZA ZBOGOM”, Tanja Kragujević (“Povelja”)

3. “ONO ŠTO ODUVEK ŽELIŠ“, Gordana Ćirjanić (“Narodna knjiga”)

4. “PRUGASTOPLAVE STORIJE”, Nikola Malović (“Laguna”)

5. “SEOBA U NEVREME”, Živko Nikolić (“Gramatik”)


Prošlogodišnja romaneskna hiperprodukcija nije u kvalitativnom smislu zavredila navedeni prefiks; u nizu od nekoliko izuzetaka najbolji je roman V. Matijevića, koji maestralno uvodi čitaoca u tri razorene psihe, vešto ga usmerava ka analizi njihovih ruševina, da bi ga na samom kraju ostavio u zapitanosti da li je ono malo svetlosti, dobro skriveno mrakom koji ga obavija, u unutrašnjosti junaka ili u društvima odakle su izopštene. Psihopatološkim temama sa socijalnim miljeom bavi se i roman G. Ćirjanić, koji obuhvata i kritički tretman danas nezaobilaznih rijaliti programa - naše neizbežne, a neosvetljene svakodnevice, koji nam, kao i jednokratne serijske razbibrige lansiraju moćnici koji kreiraju našu virtuelnu realnost.

Poput navedenih romanopisaca, pesnikinja T. Kragujević u naponu je stvaralačke energije. Njena knjiga sinteza je tematskih, formalnih i stilskih rešenja prethodnih knjiga, posebno onih ostvarenijih sa naglašenijom i koherentnijom refleksijom, ironijom i paradoksalnim odgovorima na složena pitanja. N. Malović se otiskuje u istraživanja Bokokotorskog zaliva, veslajući zavodljivim kitnjastim stilom i jednako mareći za provokativnost jedne priče iz zbirke kao celine. Riznicu vešto ukomponovanih motiva i pesničkih slika sa seobom kao zajedničkim imeniteljem sačinio je pesnik Ž. Nikolić pesmama i prozaidama sabranim u pomenutu knjigu. Valjalo bi pomenuti odlične teorijske i kritičke knjige Petra Miloševića (“Storija srpske književnosti”), Vase Pavkovića (“Stih i smisao”) i Dubravke Đurić (“Politika poezije”), kino-roman “Ispod tavanice koja se ljuspa” sa implicitnom, no ohrabrujućom parolom Ponovo objavljuje Goran Petrović, kao i nadahnuti knjiški prvenac “Isečak” Jane Rastegorac.



SANJA MACURA (Banjaluka):

1. “SVETILNIK”, Ivan Negrišorac (“Orfeus”)

2. “IZA ZATVORENIH OČIJU”, Milovan Marčetić (“Povelja”)

3. “TREZVENJACI NA PIJANOJ LAĐI”, Mirko Denić (“Agora”)

4. “VRLO MALO SVETLOSTI”, Vladan Matijević (“Agora”)

5. “ANDRIĆ O BOSNI”, Predrag Lazarević (NUB RS, Banjaluka)


Precizno komponovana zbirka poezije I. Negrišorca pokazuje suptilno lirsko osećanja i iskustvo autora, čija ubedljiva i zrela poetika izranja iz svakog pročitanog stiha. U svojoj zbirci, Marčetić je progovorio romantičarski dotičući svakidašnje stvari iz svog okruženja i tretirajući ih pesnički kao kompatibilne ili antipodne onome u čemu se nalaze i načinu na koji ih vidimo, u bojama i ozračju ranog jutra ili ponoći. Zanimljiv i intrigantan roman M. Demića pruža čitaocu neuobičajenu sliku koja “stvarnu” istoriju pronalazi u književnosti, obuhvatajući liniju “vozovlaka” koji saobraća (ne samo šinama) između Beograda i Zagreba, spajajući polazište i ishodište jednog “međutim” i jednog “putujem”. Roman V. Matijevića smatram do sada najboljim ostvarenjem ovog autora. Ovaj “roman omnibus” koji ima žanrovske karakteristike i romana i zbirke pripovedaka, pažljivo orkestriranim višeglasjem (kako naratorskim, tako i autorskim) daje mnogostruke odgovore na postavljena pitanja. Eseji P. Lazarevića o Andrićevoj slici Bosne izuzetan su primer simbioze između odličnog stila i istraživačke akribije sjedinjene sa velikim iskustvom i znanjem.



ZORAN M.MANDIĆ (Sombor):

1. “LAS VILAJET”, Miroslav Lukić (“Šumadijske metafore”)

2. “SAVREMENI UŠKOPLJENICI”, Aleksandar Lukić (“Intelekta”)

3. “JEDNA JEDITA”, Nikola Cincar Poposki (“Šumadijske metafore)


Iz knjige M. Lukića ne dopire samo duh anonimne hronike obolelog sveta, nego i bajkoviti miris i nijanse mađije u vrhunskoj interpretaciji karaktera i prirode “unutrašnjeg glasa”, sa osvrtom na proces nastanka i razvoja njegovog svevidećeg statusa. Pesnička ideologija i filozofija zbirke A. Lukića moćno se kreće kroz pasaže moralno zapuštenog i ontološki degradiranog sveta. Njegovi stihovi liče na magične i ironičke alate sa kojima se istovremeno ruše “zanati” i “prakse” nemorala i grade pruge za vozove sposobne da prime i prevezu radoznale putnike (čitaoce), bez portfelja i lažnih privilegija. Poezija N. C. Poposkog je zaista umnogome “jedna jedita” pesnička operacija ka vrhu na kome stoluje bogočovekov duh. Porinuće njegovih pesničkih ideja seže do same suštine erosa i gađa polja neumivenih ljudskih sudbina premetnutih u najnakazniji korov... Ovo je poezija sa mandatom budućnosti.