IMAM utisak da književnost postaje sve zanemareniji deo stvarnosti. Očajno upravljanje skoro svim društvenim resursima u ovoj zemlji, bahato zanemarivanje svega što pokušava da uspostavi neki smisao ili vertikalni vrednosni sistem, ne samo da se preliva i u ono što zovemo književni život, već u dobroj meri briše i ono očevidno, ističe književni kritičar Nenad Šaponja i dodaje da je, istovremeno, broj bitnih knjiga sve manji.



SLOBODAN VLADUŠIĆ (Novi Sad):

1. “VRLO MALO SVETLOSTI”, Vladan Matijević (“Agora”)

2. “NEDELJA PACOVA”, Vule Žurić (“Laguna”)

3. “PRUGASTOPLAVE STORIJE”, Nikola Malović (“Laguna”)

4. “RUB”, Slavko Gordić (SKZ)

5. “ZABLUDE MODERNIZMA”, Dragan Bošković (“Službeni glasnik”)


Nemoguće je imati uvid u celinu književne produkcije, pa je stoga moj izbor nužno parcijalan i ograničen poetičkim preferencijalima. Dakle, iz romaneskne produkcije bih izdvojio novi roman V. Matijevića koji nas posle dugo vremena suočava sa autentičnim figurama autsajdera, kao i knjigu V. Žurića koja mesto na ovom spisku zaslužuje reaktuelizacijom humorističkog romana. Najbolja mesta knjige N. Malovića opisuju bleskove globalizacije prelomljene kroz fantazmagoričnu Boku - što je dobrodošao kvalitet u prozi kojoj pogled ka prošlosti često služi kao eufemizam za žmurenje u sadašnjosti - dok “Rub” S. Gordića predstavlja pravo okrepljenje što zbog rafiniranog stila, što zbog intelektualnog poštenja koje zrači iz lirskih i meditativnih fragmenata proze ovoga autora. Iz polja esejistike izdvojio sam knjigu D. Boškovića, čoveka sa kojim delim većinu vlastitih književnih afiniteta, a verovatno i zabluda.



NENAD ŠAPONJA(Novi Sad):

1. “PREŽIVLJAVANJE”, Dragoslav Mihailović (Zavod za udžbenike)

2. “ACQVA ALTA”, Sanja Domazet (Zavod za udžbenike)

3. “POD OTROVNIM PLAŠTOM”, Mirko Demić (“Prometej”)

4. “MOTEL ZA ZBOGOM”, Tanja Kragujević (“Povelja”)

5. “IZA ZATVORENIH OČIJU”, Milovan Marčetić (“Povelja”)


Pripovedač iz zbirke D. Mihailovića, barda naše proze, i dalje uverljivo govori o ličnim istinama, osenčenim (ili još bolje, presečenim) onim istorijskim, na onom katarzičnom tragu koga pratimo još od zbirke “Frede, laku noć”. Roman S. Domazet stilski i literarno strateški je vešto ispripovedana priča o nekim od najdubljih granica sebstva, ali i o maskama koje nosimo. Knjiga eseja i ogleda M. Demića kroz promišljena čitanja Andrića i Gombroviča, Desnice, Kiša ili Šulca, otkrivajući nam neka od književnih utemeljenja ovog proznog pisca, otkriva nam ponešto i o čudu same književnosti. S druge strane, skrećem pažnju da knjige T. Kragujević i M. Marčetića spadaju u sam vrh ovogodišnje pesničke produkcije, ali, što je možda još bitnije, i u vrh ova dva višedecenijska pesnička iskustva. Dakle, u knjige koje su nezaobilazan prtljag za putovanja današnjeg čitaoca.



RADIVOJE MIKIĆ(Beograd):

1. “DOBRO JESTE ŽIVETI”, Milovan Danojlić (“Albatros plus”)

2. “NJEGOŠEVO PESNIŠTVO”, Milo Lompar (SKZ)

3. “KAD ĆEMO SVETLA POGASITI”, Duško Novaković (Srpski PEN centar)

4. “DOKLE POGLED DOPIRE”, Nikola Vujčić (SKD “Prosvjeta”, Zagreb)

5. “KAMEN BLIZANAC”, Zoran Petrović (“Geopoetika”)


M. Danojlić već decenijama u jednom razgranatom ciklusu, polazeći od dobro poznate forme pripovedanja u prvom licu, nastoji da izgradi složenu priču o “ulasku u svet”, o dramatičnosti oblikovanja onoga što se zove ljudska sudbina i o raznolikosti događaja koji u toj sudbini nalaze svoje mesto. Bez želje da mistifikuje vezu sa biografskom podlogom, autor zastupa koncept “autofikcije”, sasvim očigledno svestan činjenice da se vremenski planovi u svesti njegovog pripovedača prepliću ili pak postaju jedno. Mada nije uobičajeno da se knjige u kojima se tumače književna dela u ovakvim izborima stavljaju na visoka mesta, čini mi se da u slučaju knjige M. Lompara ima više razloga za to. Prvi je činjenica da je reč o Njegošu, najvećem srpskom pesniku, a druga da je reč o visokom analitičkom rezultatu, posebno kada je reč o Njegoševim lirskim pesmama koje dosad nisu bile predmet ovako podrobne analize, koja idući od jednog stiha do drugog dokazuje da je Njegoš i veliki lirski pesnik.


Ostajući veran onom obliku pevanja koji traži od pesnika da polazi od konkretnih životnih pojedinosti, D. Novaković sve češće poseže za melanholijom. Ona dolazi iz aktiviranja svesti o proteklom vremenu i pojačanog dejstva uspomena. N. Vujčić je od samog početka bio pesnik sklon jednom osobenom obliku lirskog hermetizma. Njegova nova knjiga pokazuje da je on sada, više nego ikad pre, sklon da pokaže iskustvenu podlogu na kojoj se rađa pesma, što znači da je počeo pesmu da “otvara”. Z. Petrović je, iako debitant u danas najpopularnijoj proznoj vrsti, odmah došao do vrlo lepog rezultata. Koristeći istorijsku podlogu (početak 19. veka, zbivanja vezana za odnose Srba i Turaka, ali i drugih balkanskih naroda) i jednu neobičnu narativnu tehniku, pokazuju da se i danas priča o prošlosti može pričati kao moderna priča. Autor je, u isto vreme, u podtekst svog romana smestio vrlo široki krug dela i iz naše i iz drugih književnosti, što je znak da je reč o piscu koji svoju književnu kulturu ume stvaralački da koristi.



SAŠA RADOJČIĆ (Sombor):

1. “RUB”, Slavko Gordić (SKZ)

2. “ANĐEO MI BANU KROZ REŠETKE”, Stevan Tontić (KC Novi Sad)

3. “MOTEL ZA ZBOGOM”, Tanja Kragujević (“Povelja”)

4. “PESMA SA OSTRVA SIROČADI”, Selimir Radulović (“Nolit”)

5. “TROPUĐE”, Bojan Savić Ostojić (“Istočnik”)


Iz ovogodišnjeg izbora posebno izdvajam knjigu S. Gordića: žanrovska mešavina, između dnevničke, esejističke, lirske proze otkriva jedan kultivisan duh suočen sa svakodnevnim. Nova knjiga S. Tontića potvrđuje ga kao jednog od naših najznačajnijih savremenih pesnika. Njegovi stihovi nastoje da izraze osnovnu egzistencijalnu i religioznu upitanost. Na svoj način i poezija S. Radulovića kreće se iz religiozne inspiracije, ali na način skoro nepoznat modernom senzibilitetu, on se opredeljuje za krajnju estetičku heteronomiju. Stihovi T. Kragujević i B. Savića Ostojića tu su, jednostavno, kao čitalačka radost.