JOŠ jedno otkriće izronilo je iz Viminacijuma, nekadašnjeg rimskog vojnog logora i glavnog grada antičke provincije Gornje Mezije. Tokom iskopavanja rimskog amfiteatra, arheolozi su pronašli izvanredno očuvanu skulpturu od žada iz drugog veka, koja je, prema prvim pretpostavkama, cela bila visine 40 centimetara.

EVROPSKA BAŠTINA
ARHEOLOZI, geolozi, geofizičari, elektroinženjeri i drugi stručnjaci otkrili su više od četrnaest hiljada grobova (očekuje se pronalazak još deset hiljada) i oko četrdest hiljada raznih predmeta. Mnogi od njih su izuzetni rariteti, od neprocenjivog značaja za evropsku i svetku baštinu. Međutim, ni pljačkaši nisu sedeli skrštenih ruku, pa su i oni nalazili i odnosili mnogobrojne dragocenosti koje su, po pravilu, završile u privatnim zbirkama.


Prema rečima Miomira Koraća, direktora Arheološkog parka Viminacijum, figura je izvanredno očuvana, mada, nažalost, nije cela - nedostaju glava i donji deo figure. Takođe, postoje dva metalna dela (jedan je povezivao trup i glavu, a drugi nešto sa trupom), pa su arheolozi gotovo sigurni da je još nešto bilo izvajano uz figuru. Na osnovu sačuvanog torzoa, može se pretpostaviti da skulptura predstavlja muškarca odevenog u rimsku togu.


- Tokom daljih iskopavanja amfiteatra, možda uspemo da pronađemo delove koji nedostaju - kaže Korać s mnogo optimizma. - Ono što je fascinantno jeste da je figura izrađena u jednom komadu žada. Sam način izrade je izvanredan i postoje naznake da je urađena upravo u nekoj radionici na Viminacijumu.


U to doba žada je bilo Kini i u Maloj Aziji. Korać pretpostavlja da je ovaj komad žada stigao iz Male Azije.


- Ako bismo hteli da maštamo, možda je lik urađen prema nekom pripadniku tadašnje srednje klase koji je imao svoje mesto u amfiteatru ili je skulptura izrađena u čast nekog imperatora.


U blizini figure od žada, isto tako u amfiteatru, arheolozi su otkrili i bronzanog orla s pozlatom.


- Verovatno je bio postavljen na bornim kolima i otpao je tokom neke predstave sa dvokolicama - objašnjava Korać. - Ovo su tek prva iznenađenja na koja smo naišli tokom iskopavanja amfiteatra. Očekujem da ćemo tokom leta pronaći još novih otkrića. Arheolozi tek sada dolaze do centralne bine, koja je na dubini od 18 metara.

Rimski amfiteatar u Viminacijumu jedini je antički amfiteatar u centralnobalkanskom i jugoistočnom delu Evrope. Mogao je da primi 12.000 gledalaca. Prema rečima Koraća, stepen očuvanosti je veliki, otkriveni su celi kameni blokovi, kao i gvozdena osovina masivnih drvenih vrata kojima se izlazilo u arenu.


Viminacijum je bio jedan od najznačajnijih rimskih gradova i vojnih logora u periodu od prvog do četvrtog veka. Unutar i oko grada, koji se protezao na 450 hektara, otkriveni su amfiteatar, monumentalne zgrade, trgovi, ulice, kupatila, hipodrom... Činjenica da se na lokalitetu ne nalazi savremeno naselje nad rimskim ostacima pruža jedinstvenu priliku za upoznavanje sa svim aspektima života u antici.


Tome će, nema sumnje, doprineti i skori završetak velelepne Rimske vile (Domus scientiarum Viminacium), koja će u septembru biti svečano otvorena. Vila je površine 5.000 kvadrata, i tu će biti edukativni centar, biblioteka, muzej sa više od 700 eksponata iskopanih u Viminacijumu, sobe za smeštaj i drugi sadržaji. U okviru kompleksa gradi se i bazen s termalnom vodom koja dolazi sa 110 metara i u kojoj je mnogo minerala i metala.


U arheološkom parku Viminacijum je i skelet mamuta, poznatiji kao mamutica Vika.