Vitez u kopačkama

JEDAN od prvih ozbiljnih fudbalskih klubova u Zemunu, Vitez, rođen je neposredno posle Prvog svetskog rata. Ovaj klub, osnovan 1921. godine, dugo je bio u senci lokalnih konkurenata, najpre ZASK a zatim Sparte, da bi tim kojeg je 1937. godine počeo da trenira Andrija Vajs dosegnuo zenit 1940, kada je preuzeo primat u zemunskom fudbalu. Ali, tu kreće mučan, ratni period...

Kako nam je objasnio istoričar Zemuna Branko Najhold, fudbaleri Viteza su u sezoni 1940-1941. bili bez konkurencije u takmičenju Prvog razreda Beogradskog loptačkog podsaveza, pa su dospeli do praga Nacionalne lige, ali je, nažalost, tada sve moralo da bude zaustavljeno...

Ratnimečevi

- Odmah po okupaciji, u svim sportskim društvima obustavljen je rad - objašnjava Najhold. - Među članovima je bilo dosta onih koji su se našli na nacističkim tajnim spiskovima, ali ih Nemci nisu dirali zbog garancija koje su za njih dali njihovi saigrači nemačke nacionalnosti, pre svih Josip Geringer, koji je odmah po okupaciji stupio u redove nemačke vojske i dobio oficirski čin.

U međuvremenu je Zemun preuzet od strane NDH, a pre toga su mnoge srpske porodice prebegle u Beograd. Među njima bilo je dosta Vitezovih fudbalera, koji su odmah po prelasku obnovili rad svog kluba, koji je zvanično bio tretiran kao izbeglički.

- Prvih dana rada klub je teško prikupljao dovoljan broj igrača, pa je često nastupao sa manjim brojem fudbalera, ili su povremeno igrali veterani koji su napustili aktivno igranje - dodaje Najhold. - Za Vitez u to vreme nastupaju i neki fudbaleri koji su ostali u Zemunu, a u Beograd prelaze samo nedeljom, da bi odigrali utakmicu. Među njima je, osim Srba, bilo i Hrvata i Nemaca.

Ekipu je i tokom ratnog vremena vodio iskusni Andrija Vajs, i ubrzo su postali snažan tim. Za vreme okupacije, Vitez je važio za jednu od najboljih ekipa u Beogradu, pa i u Srbiji.

Svoje klupske prostorije Vitez je imao u današnjoj Vasinoj ulici, ali nije imao sopstveni teren, tako da se s mnogo muka dovijao za treninge i odigravanje utakmica.

- Iako su upravu uglavnom činili Zemunci izbegli u Beograd, na njenom čelu je stajao Nikola Cvijanović, jedan od šefova ozloglašene beogradske Specijalne policije. Uprkos tome, većina prvotimaca sarađivala je sa beogradskim ilegalnim pokretom otpora, ali ih je uticajni Cvijanović uglavnom štitio od svih progona.

Ipak, deo tima 1943. godine odlazi u partizane, da bi većina ostalih to uradila godinu dana kasnije.

- Zamenili su ih drugi igrači, među kojima je bilo dosta izbeglica iz Bosne - dodaje Najhold. - Tako se Vitez održao do kraja rata i jedno kratno vreme po oslobođenju Beograda.

Vitez neće „Maksima“

U nameri da u Zemunu osnuju jak fudbalski klub koji bi nastavio tradiciju predratnih uspeha, već 1945. godine u sali bioskopa „Central“ okupljaju se ugledni sportski radnici i održavaju osnivačku skupštinu kluba, koji je, posle burne rasprave dobio ime Fiskulturno društvo „Maksim Divinić“.

- Prema kazivanju onih koji su prisustvovali ovom sastanku, fudbaleri tada još postojećeg Viteza bili su spremni da se vrate u Zemun - kaže Najhold. - Imali su jedan uslov - da zadrže ime svog kluba. Kako je to, na insistiranje Branka Pešića odbijeno, Vitez se praktično tog dana ugasio. Tada osnovani klub, posle još nekoliko promena imena, danas nastupa kao Zemun.

Većina dotadašnjih igrača Viteza nastavila je sportsku karijeru u drugim klubovima, pa je Zemun propustio da već tada dobije prvoligaša, jer je ta generacija fudbalera Viteza bila jedna od najboljih koje su se u Zemunu ikada pojavile.

- Obično se kaže kako su „vremena bila takva“ - zaključuje Najhold. - Ipak, lično mislim da su vremena uvek ista, a da su takvi bili ljudi.