O IZNENADNOM bombardovanju Lazarevca i tadašnjeg obližnjeg aerodroma, tokom Aprilskog rata 1941. godine, kada je poginulo devet pripadnika avijacije Kraljevine Jugoslavije, doskoro se gotovo ništa nije znalo. U istorijskim knjigama o tome nije bilo pomena, na ovaj tragičan događaj jedino je podsećao, doduše pogrešan, naziv Ulice šest avijatičara u Lazarevcu, a tek nedavno, posle dugo godina pomnog istraživanja, sklopljen je mozaik o tome šta se zbilo 7. aprila 1941. godine. U Lazarevcu je priređena multimedijalna izložba i prikazan dokumentarni film, čiji je autor prof. dr Milorad Đoković.

Pročitajte još: Sa 37 aviona oborili 46 nemačkih letelica!

VIŠE od tri decenije profesor Đoković iz Lazarevca rekonstruisao je ovaj istorijski događaj, o čemu nisu postojali nikakvi arhivski podaci. Nije bilo nikakvih zabeleški u knjigama o Aprilskom ratu 1941. godine, ni u brojnim delima napisanim o Vazduhoplovstvu Kraljevine Jugoslavije. U monografiji "Lazarevac i okolina", objavljenoj 1962. godine, navedeni su pogrešni podaci, da je drugog dana rata grad osetio dejstvo zloglasnih nemačkih "štuka": "Mali pomoćni aerodrom u neposrednoj blizini Lazarevca bio je cilj napada već oko osam časova izjutra. No, avioni su bili sklonjeni, stradao je delimično grad i njegovo nezaštićeno stanovništvo."

- Jedino je bilo nesporno da je u tom bombardovanju teško oštećena Crkva Svetog Dimitrija sa spomen-kosturnicom poginulih u Kolubarskoj bici - kaže dr Milorad Đoković. - U delu "Vazduhoplovstvo u NOR-u 1941-1945", autora Bože Lazarevića, objavljena je bleda slika uništenog aviona, bez ikakvog opisa događaja. Bio je to prvi i jedini trag o stradanju aerodroma kod Lazarevca, iako je kasnije objavljeno tridesetak knjiga o avijaciji Kraljevine Jugoslavije i Aprilskom ratu, kada su piloti herojski branili nebo otadžbine od višestruko nadmoćnijeg neprijatelja.

Pročitajte još: Odiseja ratne zastave sa podmornice “Nebojša"


Uništeni avion u Aprilskom ratu 1941. / Foto Mišel Ledet

GROBOVI BEZ OBELEŽJA
POGINULI su avijatičari Lazar Štarbeger, Senta Milenković, Lazar Ivančević, Petar Stanojević, Miodrag Ž. Mihailović, Labud Egić (na slici),
Tihomir Simeunović, Krojač Stančelović i Luka Stojanović, kojima je održano opelo u Crkvi Svetog arhangela Gavrila u Šopiću kod Lazarevca. Osam avijatičara sahranjeno je na lazarevačkom groblju, na kojem ne postoji spomen-obeležje. Izuzetak je bio Luka Stojanović, čiji su posmrtni ostaci preneti u njegovo rodno mesto Đinđuše u opštini Bojnik.

DRUGOG dana Aprilskog rata 1941. godine, nemačka avijacija je iznenada bombardovala nebranjeni aerodrom u Lazarevcu. Tada je poginulo devet avijatičara - dva avio-mehaničara i sedam vojnika, pripadnika 602. eskadrile koja je bila u sastavu 201. trenažne grupe Prve vazduhoplovne brigade sa komandom u Novom Sadu.

Nemački izvori su prvi obelodanili da je 7. aprila 1941. formacija "Ju-87" bombardovala pomoćno letilište kod Lazarevca, gde je uništen, ili teško oštećen veliki broj jugoslovenskih školskih aviona na zemlji. Jedini trag postojanja aerodroma u Lazarevcu bilo je sećanje starijih Lazarevčana i ulica sa pogrešnim nazivom - Ulica šest avijatičara, koja je ustanovljena 1984. godine na osnovu inicijative grupe građana.

- Rekonstrukcija ovog događaja trajala je više decenija, analizom relevantnih arhivskih izvora i uz pomoć stručnjaka i entuzijasta, koji su imali želju da se utvrdi istina o stradanju pripadnika kraljevske avijacije, o čemu se praktično prvi put upoznaje lazarevačka i šira javnost - objašnjava Đoković.

- Uprkos nastojanjima da se sačuvaju tradicija i identitet minulih stoleća, u istoriji srpskog naroda postoje mnogi neistraženi događaji, zaboravljeni junaci, naučnici i umetnici, neizgrađena spomen-obeležja... Jedna od zaboravljenih priča je i ova o sudbini pomoćnog aerodroma kod Lazarevca, koji je 7. aprila 1941. godine uništila nemačka avijacija.