Tajna ikone sveca sa magarećom glavom

S. Gregović

14. 11. 2016. u 07:23

Naučni skup povodom obeležavanja 900-godišnjice crkve Svetog Nikole u Buljarici. Legenda kazuje da je Sv. Hristifor bio lep, pa je molio Boga da ga naruži

Тајна иконе свеца са магарећом главом

Zašto lik svetitelja ima životinjsku glavu

POVODOM velikog jubileja, 900 godina postojanja Crkve Svetog Nikole U Buljarici, jedne od tri crkve koje čine manastirski kompleks, u Petrovcu je održan naučni simpozijum "Gradište - manastir u Paštrovićima", u čijem radu je učestvovalo četrdesetak istoričara iz Srbije, Crne Gore, Rusije i Italije. Bilo je to prilika da se javnost podseti da se u ovoj crkvi, koja datira iz 1116. godine, nalazi jedinstvena ikona u pravoslavlju - svetac s magarećom glavom!

- Jedinstveno ikonografsko rešenje svetiteljskog lika Svetog Hristifora nalazi se na prestonoj ikoni sa predstavom Deizisa. - Ovu neobičnu oltarsku pregradu lepog paštrovskog manastira, načinio je Vasilije Rafailović 1795. godine - ističe Lucija Jelušić Đurašković, istoričar umetnosti iz Budve. Reč je o jednom od ikonopisaca čuvene bokokotorske slikarske škole Rafailović-Dimitrijević iz Risna.

Vasilije Rafailović je nesporno bio teološki obrazovan i vrstan poznavalac vizantijske ikonografije. To je pokazao izborom retkih i neobičnih scena i likova i na ovom ikonostasu. A zašto je baš odabrao lik Svetog Hristifora sa magarećom glavom, ostaće tajna.

- Postoji nekoliko legendi, a najpoznatija govori o tome kako je Sveti mučenik Hristifor, hrišćanski svetitelj iz drugog veka, bio obdaren nesvakidašnjom lepotom. Kao istinskom hrišćanskom verniku, tolika lepota i iskušenja pred koja je bio stavljen, počeli su da mu smetaju, pa je molio Gospoda da mu naruži lice. Molba je bila uslišena, i glava mu je dobila pseće-magareći izgled!

Talentovani slikar je sin, takođe zografa Rafaila Dimitrijevića, a sam je imao sinove Đorđa i Hristifora koji su nastavili tradiciju ove darovite porodice. Ikonostas Crkve Svetog Nikole radio je za vreme igumana Maksima Zanovića, a crkvi ga je darovao kapetan Stijepo Markov Gregović, a priložnik krsta sa Raspećem na tom ikonostasu je Đuro Gregović.

Ikonostas nije uobičajeno simetričan, već ima pored centralnih dveri s predstavom Blagovesti, bočna vrata koja na suprotnoj strani nemaju pandan. Na ovim vratima nalazi se ikona sa predstavom Svetog arhangela Mihaila koji u jednoj ruci drži mač, a u drugoj bebu u povoju, simbol ljudske duše. Sa strane carskih dveri, prema istim bočnim vratima, desno od carskih nalazi se prestona ikona sa predstavom Deizisa.


ČUDOM SPASEN

MANASTIR Gradišta teško je stradao u razornom zemljotresu aprila 1979. godine. Zanimljivo je da je samo tri dana pre toga ikonostas iz Crkve Svetog Nikole, na kome je svetac Hristifor, odnet na konzervaciju i da je nekim čudom tako spasen od uništenja.

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije