BEOGRAD - Kada se Beograd, pre tačno pola veka, pripremao za prvi samit Pokreta nesvrstanih, trebalo je izvršiti obimne pripreme kako bi grad primio i smestio lidere, članove delegacija i novinare, pa je za dva meseca renovirano oko 350 ugostiteljskih objekata, među kojima i svi tadašnji hoteli.

Kako su zabeležili hroničari, tada je takođe porušeno više nehigijenskih naselja u vidokrugu učesnika konferencije i smešteno u nove stanove na Banovom brdu.

Izgrađeno je 40 novih ulica, rekonstruisani vodovod i kanalizacija, kao i ulično osvetljenje.

Na Terazijama i drugim trgovima su se pojavile prve svetleće reklame.

Ceo projekat vodio je lično gradonačelnik Beograda Branko Pešić.

Kada je Beograd, septembra 1989, bio domaćin devetog samita nesvrstanih, izvedena je slična rekonstrukcija i ulepšavanje prestonice.

Pokret nesvrstanih zemalja, koji se u drugoj polovini prošlog veka suočavao sa mnogim izazovima, usponima i padovima, osnovan je pre 50 godina u Beogradu, gde će 5. i 6. septembra biti i obeležena jubilarna godišnjica nesvrstanih.

Ideja o osnivanju Pokreta nesvrstanih javila se sredinom pedesetih godina prošlog veka, kao protivteža blokovskoj podeli sveta.

Prva, osnivačka konferencija održana je od 1. do 6. septembra 1961. godine u Beogradu, u zgradi Narodne skupštine koja je za tu priliku bila posebno preuređena.

Na samitu su učestvovali šefovi država i vlada 25 vanblokovskih zemalja, većina iz Afrike i Azije i dve evropske: Afganistan, Alžir, Burma, Cejlon, Etiopija, Gana, Gvineja, Indija, Indonezija, Irak, Jemen, Jugoslavija, Kambodža, Kipar, Kongo, Kuba, Liban, Maroko, Mali, Nepal, Saudijska Arabija, Somalija, Sudan, Tunis i Ujedinjena Arapska Republika, koju su tada činili Egipat i Sirija.

Prisustvovali su i predstavnici 40 oslobodilačkih i antikolonijalnih pokreta. Tri zemlje - Bolivija, Brazil i Ekvador - bili su u ulozi posmatrača.

Na samitu je u centru pažnje bila "velika četvorka": predsednici Indije Džavaharlal Nehru, Indonezije Sukarno, Egipta Gamal Abdel Naser i Jugoslavije Josip Broz Tito. Oni će u godinama koje su usledile igrati značjnu ulogu u Pokretu sve do njihovog odlaka s političke pozornice.

Jugoslavija je bila domaćin samita Pokreta nesvrstanih i početkom septembra 1989. godine u Beogradu.


Pokret nesvrstanih, koji je privukao većinu zemalja, bio je osnovan kao front "trećeg sveta" protiv dominacije dva vojna bloka: zapadnog NATO-a i istočnog Varšavskog ugovora. On je, bez sumnje, odigrao određenu ulogu u oslobođanju pojedinih zemalja od kolonijalnih sila kao i u borbi za smenjenje jaza između bogatog severa i siromašnog juga, ali istoričari tek treba da ocene njegove stvarne domete.

SFRJ, jedan od osnivača Pokreta, raspala se početkom devedesetih godina prošlog veka u građanskom ratu, dok je suspendovano članstvo njene naslednice, SRJ, u Pokretu nesvrstanih.

Nijedna od biših jugoslovenskih republika, koje su u međuvremenu stekle nezavisnost, nije punopravni član pokreta. One učestvju u njegovom radu ili kao posmatrači ili kao gosti.

Odluka o održavanju ovogodišnjeg skupa u Beogradu donesena je na ministarskom sastanku Pokreta nesvrstanih zemalja krajem maja ove godine na Baliju u Indoneziji.