BEOGRAD - Svetski internet pretraživač Gugl označio je logo svoje internet stranice mostom na Drini u Višegradu, u čast nobelovca Ive Andrića koji je rođen na današnji dan 1892. godine u Docu, kod Travnika.

Višegradski most je simbol Andrićevog romana "Na Drini ćuprija" za koji je 1961. godine dobio ovu najprestižniju nagradu za književnost.

Andrić se nakon Prvog svetskog rata se bavio diplomatijom, obavljao je poslove pomoćnika ministra spoljnih poslova, poslanika i opunomoćenog ministra u Berlinu.

Andrić je 1945. godine postao prvi predsednik Saveza književnika Jugoslavije, dok je Nobelovu nagradu za celokupno životno delo dobio 1961. godine.

Pored pomenutog romana, Andriće je upamćen i po delima:"Travnička hronika", "Prokleta avlija", "Omer-paša Latas", "Ex ponto", "Put Alije Đerzeleza", "Gospođica"...

Jedini srpski nobelovac preminuo je 13. marta 1975. godine u Beogradu.

U času smrti imao je nepune 83 godine, a u Andrićevoj beležnici je ostao zapis: "Pomisao na smrt izaziva, već sama po sebi, kod čoveka strah. A kod književnika i svakog ''javnog radnika'' dolazi uz to još i odvratnost od glupih i neiskrenih nekrologa koji nas čekaju..."

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
ZAVRŠENA GODINA JUBILEJA

MUDROST Andrićevog pripovedanja jasno uči da ništa ne počinje i ne završava samo sa nama, i da je važnije ono što uradimo od onog što govorimo. Samo neuki i nerazumni ljudi, kaže Andrić, mogu da smatraju da je prošlost mrtva i neprolaznim zidom zauvek odvojena od sadašnjice. Istina je, naprotiv, da je sve ono što je čovek mislio, osećao i radio, neraskidivo utkano u ono što mi danas mislimo, osećamo i radimo - rekao je u utorak Bratislav Petković, ministar kulture i informisanja, na završnoj svečanosti Godine jubileja Ive Andrića, na Andrićevom vencu, mestu gde je otkrivanjem citata iz “Znakova pored puta” ispod njegovog spomenika, i počelo obeležavanje jubileja.

Okupljenima se obratio i Predrag Marković, koji je bio ministar kulture u vreme proglašenja jubileja, kao i Aleksandar Peković, zamenik sekretara za kulturu Grada Beograda, i Danica Jovović Prodanović, direktorka Muzeja grada Beograda.

Kako su se u 2011. godini navršavala dva jubileja Ive Andrića - sto godina od objavljivanja njegovog prvog književnog i pedeset godina od dodele Nobelove nagrade, kao i 120 godina od njegovog rođenja, period od oktobra 2011. do oktobra 2012. utvrđen je za obeležavanje ovih godišnjica. Počelo je otkrivanjem citata ispod Andrićevog spomenika, a nastavljeno kroz predstave, izložbe u gradovima Evrope, izdavanje poštanske marke, promocije Andrićevih sabranih dela...(B. Đ.)

* * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Andrić je rođen u Docu kod Travnika, po nekim hroničarima 9. a po drugima 10. oktobra, od oca Antuna, školskog poslužitelja i majke Katarine, iako kršten po rimokatoličkom obredu, najveći deo svog života izjašnjavao se kao Srbin.

Detinjstvo je proveo u Višegradu, gde je završio osnovnu školu, a u Sarajevu Veliku gimnaziju.

Studirao je književnost i istoriju u Zagrebu, Beču, Krakovu i Gracu i doktorirao istoriju u Gracu, 1924. godine, temom "O razvoju duhovnog života u Bosni pod uticajem turske vladavine". Dve godine kasnije postao je vanredni član Srpske kraljevske akademije u Beogradu, a njen redovni član bio je od 1939.

Prvi književni rad, pesmu "U sumrak" objavio je 1911. u "Bosanskoj vili", srpskom listu za književnost, koji je izlazio u Sarajevu.

Odrastanje u sredini u kojoj su pečat utisnula dva carstva ostavilo je snažan uticaj na Andrića i njegovo delo. Istorijski je promišljao i literarno oblikovao taj svet, a istorija je i njega stavljala na iskušenja.

Kao gimnazijalac bio je vatreni pobornik integralnog jugoslovenstva, pripadnik pokreta "Mlada Bosna" i borac za oslobođenje južnoslovenskih naroda Austrougarske monarhije.

Početak Prvog svetskog rata zatekao ga je u Krakovu, tada Austrija, danas Poljska. Austrijska policija uhapsila ga je kada je rat počinjao u Splitu i odvela najpre u zatvor u Šibeniku a potom u Maribor, Ovčarevo i Zenicu, da bi pred kraj rata bio smešten u Bolnici milosrdnih sestara u Zagrebu.

Među zidovima mariborske tamnice, u mraku samice, "ponižen do skota", Andrić intenzivno piše pesme u prozi.

Po izlasku s robije, ondašnje vlasti određuju mu kućni pritvor u Ovčarevu, u kojem ostaje sve do leta 1917. godine.

Posle Prvog svetskog rata Andrić se zaposlio u Ministarstvu spoljnih poslova u Beogradu. Službovao je u ranoj fazi pri našim poslanstvima u Vatikanu, Trstu, Bukureštu, Gracu. U izvesnoj meri delovao je u grupi umetnika koji su se okupljali u beogradskom hotelu "Moskva", tada znamenitom stecištu literata.

Radio je u diplomatskoj službi Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, a zatim Kraljevine Jugoslavije, i u Rimu, Marselju, Parizu, Briselu, Ženevi, Madridu i Berlinu.To je period plodnog literarnog stvaralaštva i tada objavljuje zbirku pesama u prozi "Nemiri" i pripovetke "Chorkan i Švabica", "Mustafa Madžar", "Ljubav u kasabi", "Most na Žepi", "Jelena, žena koje nema"...

Uoči Drugog svetskog rata - 1939. godine, zbog neslaganja sa politikom vlasti u Beogradu, napustio je ambasadorsko mesto u Berlinu, vratio se u Beograd i posvetio pisanju.

Tokom Drugog svetskog rata, koji je dočekao kao poslanik odnosno ambasador Kraljevine Jugoslavije u Berlinu, penzionisan je, što je on navodno odbio i povukao se iz javnog života. Živeći na političkoj i kulturnoj margini napisao je, upravo u ratnim godinama, tri velika romana "Na Drini ćuprija", "Travnička hronika" i "Gospođica".

Kritičari će reći da u krugu njegovih dela leži ceo naš svet, sve što je svesno i podsvesno doživeo čovek Bosne i Balkana i da se svi putevi tih sudbina sreću, u "Eks Pontu", "Putu Alije Đerzeleza", "Na Drini ćupriji", "Travničkoj hronici", "Prokletoj avliji", "Znakovima pored puta"...

Godine 1954. postao je član Komunističke partije Jugoslavije i prvi predsednik Saveza književnika Jugoslavije i te godine štampao roman "Prokleta avlija".

Andrić je umro na Vojnomedicinskoj akademiji u Beogradu, 13. marta 1975, a sahranjen je u Aleji velikana na beogradskom Novom groblju.

O sopstvenom životu je zapisao: "Čini mi se da kad bi ljudi znali koliko je za mene napor bio živeti, oprostili bi mi lakše sve zlo što sam počinio i sve dobro što sam propustio, i još bi im ostalo malo osećanja da me požale".