Tesla jedini put u Beogradu, pre tačno 120 godina

Tanjug

25. 05. 2012. u 13:02

Od boravka velikog naučnika srpskog porekla Nikole Tesle u Beogradu, početkom juna, navršava se tačno 120 godina

BEOGRAD - Od boravka velikog naučnika srpskog porekla Nikole Tesle u Beogradu, početkom juna, navršava se tačno 120 godina.

Tesla (1856-1943) je u jedinu posetu Beogradu doputovao 1. juna 1892, a sledećeg dana ga je, sa ministrom prosvete Androm Mitrovićem, u svečanu audijenciju primio tadašnji kralj Srbije Aleksandar Obrenović.

U Beogradu je proveo ukupno 31 sat, od 1. do 3. juna i odlikovan je Ordenom Svetog Save drugog stepena.

Tokom boravka u Beogradu on je posetio i Narodni muzej i Veliku školu (odnosno Univerzitet), gde se obratio studentima i profesorima, a sa fizičarem Đorđem Stanojevićem, zaslužnim za početke elektrifikacije Srbije, razgovarao je o započetoj gradnji električne centrale u Beogradu.

"Ja sam, kao što vidite i čujete, ostao Srbin i preko mora, gde se ispitivanjima bavim. To isto treba da budete i vi i da svojim znanjem i radom podižete slavu Srpstva u svetu", rekao je Tesla obraćajući se studentima.

Nedaleko od današnje Mostarske petlje, na Topčiderskom brdu, najverovatnije u vili kod Vajfertove pivare, priređena je velika manifestacija u njegovu čast. Između ostalih, tom prilikom pozdravio ga je i veliki srpski pesnik, lekar Jovan Jovanović Zmaj, pročitavši pesmu dobrodošlice Tesli. Tesla je inače bio veliki poštovalac Zmaja i prevodio ga je na engleski.

Tesla je rođen 10. jula 1856. u Smiljanu, u Lici, tada Vojna granica u sklopu Austrije, danas Hrvatska. Rođen je u porodici sveštenika Srpske crkve (tada Karlovačka mitropolija). Otac mu je bio pravoslavni sveštenik a i majka potiče iz stare svešteničke porodice Mandić. Započeo je školovanje u rodnom Smiljanu, nastavio u Gospiću, Karlovcu, studirao je u Gracu i Pragu, ali studije nikada nije priveo kraju. Pre odlaska u SAD radio je u Mariboru, Pešti, Strazburu i Parizu.

Evropu je napustio 1884. godine, u nadi da će mu i u Njujorku, tada čuveni pronalažac i industrijalac Tomas Alva Edison, za čiju firmu je radio još u Parizu, pomoći da realizuje svoje tehničke inovacije.

U Edisonovoj firmi ostao je, međutim, manje od godine i već 1885. osnovao je u Njujorku vlastitu kompaniju "Tesla" kada je i započeo izradu prvih modela predviđenih za korišćenje naizmenične struje - inovacija koja je preobrazila svet. Edison je, inače, bio veliki protivnik Teslinog izuma.

Tih godina je u novosadskom "Braniku" objavljen i prvi tekst, na srpskom jeziku, o Teslinim izumima, autor teksta naziva ga tada "srpski Edison".

U Evropu iz Sjedinjenih Država Tesla je odlazio u dva navrata, 1889. i 1892. godine i oba puta boravio u rodnoj Lici. Aprila 1892. dospeo je u Gospić, gde je tada živela njegova teško obolela majka, koja je u njegovom prisustvu i umrla, 16. aprila.

Mesec i po potom, na poziv delegacije opštine grada Beograda i Inženjerskog udruženja, doputovao je u Beograd.

Nikola Tesla, genijalni inovator i opredeljeni potpuni usamljenik, umro je u jeku Drugog svetskog rata u Njujorku, 7. januara 1943. godine. Urna s njegovim pepelom preneta je docnije u Beograd i danas se čuva se u Muzeju Nikole Tesle u Beogradu.

Muzej je od kraja 1952. smešten u Krunskoj ulici u reprezentativnom zdanju sagrađenom 1929. godine, po projektu Dragiše Brašovana.

Zaostavština Nikole Tesle stigla je u Beograd na osnovu odluke američkih sudskih vlasti, pošto je za jedinog Teslinog naslednika proglašen njegov nećak Sava Kosanović. Prema Teslinoj želji, Kosanović je dokumentaciju i lične Tesline predmete preneo u Beograd 1951. godine.

Muzej poseduje preko 160.000 originalnih dokumenata, više od 2.000 knjiga i časopisa, preko 1.200 istorijsko-tehničkih eksponata. Arhivska građa iz Tesline zaostavštine je 2003. godine upisana u registar Uneska "Pamćenje sveta".

Međunarodni aerodrom u Beogradu nosi ime Nikola Tesla. Njegovim imenom nazvani su Elektrotehnički institut u Beogradu koji je osnovan 1936. godine, srednja tehnička škola, biblioteka Univerziteta u Nišu, dve termoelektrane u Srbiji... Spomenici Tesli su postavljeni ispred zgrade tehničkih fakulteta i na aerodromu u Beogradu.

Datum Teslinog rođenja 10. jul, obeležava se u Srbiji kao Dan nauke. Grad Filadelfija u američkoj državi Pensilvanija, proglasio je njegov rođendan za zvanični praznik.

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Komentari (8)

zvek

25.05.2012. 13:31

Pisite i dalje o nasim pametnim  ljudima a ne o kafanskim pevaljkama. Hvala!

Strahinja

25.05.2012. 13:47

Jednom recju - genije. Najmudrija srpska glava. Jedini Srbin koga svojataju i postuju Hrvati!

ma, da

11.07.2012. 06:27

@Strahinja - Eh, da je jedini... a Ruđer (Nikole) Bošković, po majci Italijansko-hrvatskog porekla... sve što vredi u hrvatskom sportu, muzici, nauci srpskog je porekla!

dar

11.07.2012. 06:40

@Strahinja - U istoriji civilizacije postojalo je i postoji mnogo pametnih i pažžnje vrednih ljudi... kako se "gušće sito" kriterijuma uzima, to se njihov broj smanjuje... kroz najgušće sito vrednosti prolaze samo dvojica, u celoj istoriji čovečanstva! Leonardo da Vinči i Nikola Tesla. Zvuče smešno konstatacije poput "najumniji Srbin", ili "jedan od najznačajnijih naučnika 20. veka... kao kada bi neko Novaka Đokovića predstavio kao "jednog od najboljih tenisera na Dorćolu".

MEXO

25.05.2012. 16:19

Znaci i Tesla je bio u zabludi da nam je Srbija sve i sja.Kamo srece da su Srbi tad imali pravog vladara,kojeg uostalom nikad njesu niti ce imati,koji bi ponudio Tesli sve uvjete i sredstva za rad, danas bi se druga kola igrala,a Srbija bi bila jedna od sila.Dzaba,sad ,spomenici i ostalo ,dzaba.

Danilo

28.05.2012. 07:23

Čuj to "posmrtni ostaci" se nalaze u muzeju. Zar Nikola, kao pravoslavni hrišćanin, ne zaslužuje da ga sahranimo kao i svakog drugog pravoslavca?! A ne da bude kao nekakva relikvija u staklu izložena u muzeju?!?!?!?!

Pero

02.06.2012. 06:13

"---studije nikada nije priveo kraju---". Ovo je blamaza za vas list. Pogledajte knjigu "Nenadmasni Genije" Dzon O"Nil Beograd, 2006, strana 65: "Smrt Teslinog oca, odmah posle njegovog diplomiranja na Univerzitetu u Pragu, nalagala mu je da se lati posla. Sad je trebalo da nadje uposlenje."