Protomajstor srpskih hramova

Piše: Slobodan Maldini

četvrtak, 08. 08. 2019. u 14:50

Протомајстор српских храмова

Analiza aktivnosti stanovništva Lepenskog vira

Svojim doktoratom privukao je pažnju evropskih autoriteta na polju arheologije prema Lepenskom viru, ali zvanje doktora nauka stečeno na prestižnom austrijskom univerzitetu nije mu obezbedilo i mesto u Srbiji…

Nastavivši porodičnu tradiciju graditelja, Peđa Ristić je doktorirao na Univerzitetu u Gracu 1980. sa tezom "Rekonstrukcija preistorijske arhitekture Lepenskog vira", a njegove smele tvrdnje u disertaciji utemeljile su brojne kasnije teorije o ovom arheološkom lokalitetu. Svojim doktoratom privukao je pažnju evropskih autoriteta na polju arheologije prema Lepenskom viru, jedinstvenoj nasobini otkrivenoj u Srbiji, sedištu jedne od najvažnijih i najsloženijih kultura preistorije na tlu Evrope.

Međutim, zvanje doktora nauka stečeno na prestižnom austrijskom univerzitetu nije mu obezbedilo i mesto istraživača Lepenskog vira u Srbiji, pa čak ni mesto predavača na Univerzitetu u Beogradu. Na osnovama njegovih istraživanja Lepenskog vira, lovorike su poneli neki drugi, u Srbiji politički podobni mediokriteti i "povlašćene neznalice" kako ih je nazivao, kasnije upropastivši sve ono što je Peđa izgradio. Iako gost-profesor Univerziteta u Gracu i Beču, za Ristića nije bilo mesta na beogradskom Arhitektonskom fakultetu. Iz revolta, početkom osamdesetih konkurisao je i primljen je na mesto predavača na Arhitektonskom fakultetu u Prištini, gradu u kome su u to vreme besnele demonstracije, a nisu bile retke ni detonacije bombi koje su bacali iredentisti. Nakon nekoliko nedelja, shvativši da na prištinskom fakultetu nema budućnosti, napustio je ovo radno mesto. Razočaran, okrenuo se Crkvi i posvetio srpskom pravoslavnom crkvenom graditeljstvu.

PROČITAJTE JOŠ - Protomajstor srpskih hramova

Opštepoznat kao Peđa Isus, izduženog lica sa naglašenom bradom, projektovao je i golim rukama gradio stambene kuće u tradicionalnom balkanskom stilu, ali je sve više svoju pažnju graditelja, takozvanog protomajstora, usmeravao prema projektovanju i gradnji crkvenih objekata. Međutim, i u ovoj grani sakralne arhitekture uneo je jedinstven lični nemirni duh projektujući objekte po kanonu Srpske pravoslavne crkve, ali i pojedine objekte jedinstvenog, izvankanonskog karaktera, među kojima i "crkvu na brodu", "integralnu arhitekturu" i "solarni hram" sa osnovom u obliku jednokrakog krsta. Među ovakvim Peđinim idejama koje je predstavio samo pre nekoliko godina je "Jasenovački hram na brodu", crkva podignuta na barži koja plovi rekom Savom između Beograda i Jasenovca zvoneći u pokoj dušama ustaškog terora u koncentracionom logoru "Jasenovac".

Posebnu pažnju ovaj plutajući hram posvećuje dušama žrtava čija su tela tokom Drugog svetskog rata plutala Savom, čak do njenog ušća u Dunav, podsećajući Hrvate i Srbe na veliko zlo koje su počinile ustaše tokom Drugog svetskog rata. Snagu ideje crpeo je iz davnog događaja kada je u novembru 1944. godine, kao trinaestogodišnjak, sa obale Save kod današnjeg Sajma i železničkog mosta video iz neposredne blizine gomile leševa iz Jasenovca koji su se "nahvatali kao bela pena" uz rešetke polusrušenog železničkog mosta i ljude koji sa "čakljama i maskama na licu proturaju leševe, a sa tog mesta dizao se nemušti kosmički smrad koji su mogli da osete i ljudi na Terazijama."

(sutra: Čuvena Mediala)

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Komentari (1)

Goran

08.08.2019. 15:01

Pa u Srbiji prilike su takve da više važe nepostojeće diplome Ministara nego diplome priznatih inostranih Univerziteta. Zato ništa novo.

Laik

08.08.2019. 15:37

Užasna ja mržnja Srba prema sebi i svemu Srpskom. Stručnjaci, gde ste? Ima li nam spasa ili svi da se izmetnemo u engleze, amere, nemce, švajcarce, norvežane, francuze?.. države su im pravedne, oni su divni kao i njihovi političari, mladi...