U ETNOGRAFSKOM muzeju otvorena je izložba "Češko-srpske veze u arhitekturi 1863-1941". Izložba svedoči o značajnom mestu Srbije u kulturi Evrope, čemu su doprinele i "bratske veze" sa Česima, odnosno snažna ideja o identitetu i kreativnoj moći Slovena.

Unapređenje kulturnog razvoja Kneževine Srbije i otvaranje prema evropskim uticajima u arhitekturi zvanično je pokrenuto 1850. imenovanjem češkog graditelja Jana Nevole za glavnog inženjera u Odeljenju građevina Kneževine. Umesto anonimnih i spretnih dunđera, obrazovani arhitekt, Čeh koji potom postaje Srbin (što potpisom overava Ilija Garašanin) uzima "stvar u svoje ruke". I danas "svome otečestvu" Studentskim trgom dominira Kapetan Mišino zdanje. Ova palata je među balkanskom arhitekturom bondruka po Nevolinim planovima nikla 1863. Drugu prelomnu tačku, šezdesetak godina kasnije, predstavlja dolazak Jana Dubovija, jednog od osnivača GAMP (Grupa arhitekata modernog pravca) autora prvog čisto modernističkog zdanja - Ženskog skloništa, objekta u kome je danas smeštena baletska škola "Lujo Davičo". I Dubovi, autor jedinstvenog kompleksa Opservatorije na Zvezdari, uzeo je srpsko državljanstvo. U tom višedecenijskom rasponu između Nevole i Dubovija, u Prag na školovanje putuju mladi Srbi koji će u otadžbini stvarati ono što je danas najvrednije u urbanoj memoriji Beograda, ali i Česi će dolaziti u "bratsku državu" i ostavljati neizbrisiv trag u kulturnom biću Srbije, ne samo u arhitekturi.

Posle prvog talasa, drugo snažnije oživljavanje nacionalnog identiteta slovenskih naroda u Evropi po Prvom svetskom ratu veze Čehoslovačke i Kraljevina SHS čini još jačim i tešnjim. Beograd čuva niz urbanih znamenja koji svedoče o bliskim odnosima dvaju naroda tokom poslednjih 160 godina. Kralj Aleksandar poklanja zemljište Masariku, a Alojz Mezera projektuje impresivno zdanje - danas ambasadu Češke.

VRHUNSKI DOMET Posmatrana kao zajednički imenitelj vrhunskog dometa nove građevinske logike i moderne bezornamentalne arhitekture, ekspresivna zdanja Dobrovićevog Generalštaba nedvosmisleno upućuju na opštu kulminaciju graditeljske svesti srpskih arhitekata školovanih u praškoj sredini. Govore, takođe, i o njihovom ukupnom, pre svega umetničkom, doprinosu unapređenju domaćeg stvaralaštva ali i ostavljanju vidnog traga u evropskoj arhitekturi.

Nakon Nevole, aktivniji uticaj češke kulture počinje od 1880, kad u prestonicu dolazi František Nekvasil, pa Franc Zeleni, Dragutin Čeha... Ali celovit kreativni izraz u arhitekturi Beograda češki arhitekti su ostvarili između dva svetska rata. Ubrzo posle raspada Austrougarske monarhije i proglašavanja Republike Čehoslovačke, u Beogradu se, kao ovlašćeni civilni inženjer češkog građevinskog preduzeća "Matija Bleha" 1921. doselio Jaroslav Prahl. Palata Jugoslovenske banke, danas poznata kao bivši "Jugoeksport" u Kolarčevoj ulici, njegovo je najmarkantnije zdanje u Beogradu.

Komunikacija je dvosmerna, jer Srbi od 1910. odlaze na školovanje na fakultet za arhitekturu i građevinu češkog Tehničkog univerziteta u Pragu. Momir Korunović je "razbio led", a u prestonici je ostavio niz izuzetno značajnih kuća, počev od danas "odrane" pošte na Glavnoj železničkoj stanici, Ministarstva pošta i telegrafa u Palmotićevoj... Značajna dela moderne međuratne arhitekture u Beogradu su ostala i iza praškog đaka, arhitekte Svetomira Lazića, Stevana Tobolara, Danila Kaćanskog...

Najsnažniji trag u evropskoj arhitekturi od Srba, praških đaka ostavio je Nikola Dobrović. U Pragu je diplomirao 1923. i za razliku od svojih srpskih kolega ostaje u čehoslovačkoj prestonici gde je projektovao i izveo više samostalnih zdanja među kojima i jugoslovenski studentski dom.

Dok su Rusi, posle Oktobarske revolucije, kao emigranti, Beogradu i Srbiji doneli akademizam i eklektičnu arhitekturu - Česi su "govorili" savremenim jezikom. Taj su jezik preneli i kao graditelji i kao profesori srpskim studentima, a dolazili su iz sveslovenskih pobuda koje su rodile mnogostruke kulturne veze, sve do sporta i "Sokola"...

Izložbu prati bogato ilustrovan katalog sa tekstovima na srpskom, češkom i engleskom jeziku.