ZAKOPALI BLAGO, ALI SE PO NJEGA NISU VRATILI: Gradski muzej Vršac prvi put će izložiti predmete iz Dupljajske ostave, stare osam vekova

PRE osam vekova, kada se Ugarskom kraljevinom proširila vest o nezaustavljivoj mongolskoj najezdi, neko je u utvrđenom naselju na lokalitetu Grad, kod današnjeg južnobanatskog sela Dupljaja, duboko u zemlji sakrio dragoceni nakit i više od hiljadu srebrnih kovanica, najverovatnije u nameri da, kada opasnost prođe, sve to iskopa. Ali, niko se nikada po to nije vratio.

Foto: Gradski muzej Vršac

Ovo zakopano blago otkriveno je tek 2006, tokom sistematskih arheoloških istraživanja tog značajnog višeslojnog lokaliteta, koji se nalazi na dominantnoj lesnoj terasi, tridesetak metara iznad starog toka reke Karaš. Svi ti predmeti dve decenije su čuvani u depou Gradskog muzeja Vršac, a sada su se konačno stekli uslovi da oni dodatno budu istraženi i po prvi put predstavljeni javnosti kroz izložbu i stručnu publikaciju.

-Reč je o izuzetnom i retkom srednjovekovnom arheološkom nalazu od nacionalnog i evropskog značaja, jer to blago nije slučajno pronađeno i naknadno sastavljano, kao u većini drugih slučajeva, već je bilo sakriveno u jednoj zatvorenoj celini, kasnije nazvanoj Dupljajska ostava. Čini ga više od hiljadu srebrnih kovanica, devet prstenova, osam narukvica, par naušnica, tri zapona, komad gorskog kristala i tragovi tkanine, koji nam otkrivaju da je južni Banat bio značajno raskršće srednjovekovne Evrope – kaže, za „Novosti“, kustos vršačkog muzeja Stefan Mavrović.

Foto: Gradski muzej Vršac

Od samog otkrića, najveći deo stručne pažnje bio je usmeren na kovanice, među kojima dominiraju frizatici – kvalitetni srebrni denari iz alpskih i panonskih krajeva. Prisutni su i ugarski novac, engleski peniji i primerci irskog kovanja, što svedoči o širokom prostoru kojim je u to vreme cirkulisalo standardizovano srebro.

Nakit iz Dupljajske ostave je, međutim, ostao u njihovoj senci, a nova fotografska dokumentacija i stručna obrada pokazuju da upravo on otvara neka od najzanimljivijih pitanja o ljudima koji su ga nosili, radioničkim i stilskim vezama, kao i o načinu na koji se ova vrednosna celina postepeno formirala.

Foto: Gradski muzej Vršac

-Sa naučne strane posebno je zanimljiva mala grupa od devet srebrnih prstenova, različitih oblika, ukrasa i načina izrade. Posebno se izdvaja prsten sa ovalnim plavozelenim umetkom, dok dva veoma srodna primerka, sa po tri ukrasna polja i krstastim motivima, otvaraju pitanje njihove međusobne veze, tj. da li su namerno nabavljeni kao par – ističe Mavrović.

Kako bi se pouzdano utvrdilo da li je to prstenje nastalo u istoj radionici ili je njihova sličnost samo varka, stručnjaci će uraditi mikroskopske i arhemetrijske preglede, ispitaće legure i analizirati tamne tragove u urezima, za koje se pretpostavlja da su ostaci srednjovekovnog nijela. Biće ispitani i ostali komadi, a naročito sastav plavozelenog umetka na ovalnom prstenu, koji će, zbog svoje izražene lepote, biti jedan od ključnih predmeta buduće izložbe.

Foto: Gradski muzej Vršac

Vršački muzej u tome ima veliku podršku jedne privatne kompanije, kao i Pokrajinskog sekretarijata za kulturu, koje je obezbedilo sredstva za izložbenu postavku.

LIČNA RIZNICA IMUĆNOG DOMAĆINA

NA osnovu nađenih predmeta i njihove upotrebne vrednosti, pretpostavlja se da je Dupljajska ostava pripadala ličnoj ili porodičnoj riznici, a ne nekoj zlatarskoj radionici, s obzirom na to da nisu pronađeni kalupi, alati i nedovršeni komadi. Svakako je reč o imućnom domaćinstvu ili pripadnicima lokalne elite, dok jednostrano kovani ugarski srebrni brakteati (novac), koji datiraju iz rane emisije ugarskog kralja Bele četvrtog, predstavljaju jedno od najpouzdanijih svedočanstava da je ostava sklonjena u vreme mongolske najezde 1241/42. godine.

Preporučujemo

Reportaže

0 1

VENCI PLETU VEČNO PRIJATELjSTVO: Udruženje žena „Dan i noć“ iz Vračevog Gaja, kod Bele Crkve, čuva stari običaj kumačenje

06. 10. 2026. u 07:00

Reportaže

0 0

SPOMENIK DUPLjAJSKIM KOLICIMA: U istoimenom selu, kod Bele Crkve, nalazi se replika najznačajnijeg artefakta Srbije

03. 10. 2026. u 14:56

Reportaže

0 2

POŠTOVANjE SLAVNIM PRECIMA: Planinari sa juga Srbije usponom na Kajmakčalan obeležili 110 godina jedne od najtežih bitki tokom Velikog rata

30. 09. 2026. u 12:11

Svet

General u središtu milionskog skandala: Od policijskih patrola krao gorivo, a onda je otkrivena još mračnija tajna!

2026-10-08 07:31:00

Svet

Jeziva sudbina majke petoro dece: Došla kod narodnog iscelitelja, pa joj "Kazanova" brutalno smrskao glavu

2026-10-07 17:23:00

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije