"PARAĆINSKE" ZANATLIJE IZ 5400. GODINE PRE NOVE ERE: Nova otkrića u rekonstrukciji života ljudi neolitskog naselja "Motel Slatina"

Зорана Рашић
Zorana Rašić

18. 06. 2024. u 17:27

ARHEOLOŠKI lokalitet "Motel Slatina" otkriven je 1959. godine, a prva istraživanja koja su usledila četiri godine kasnije bacaju ovih dana potpuno novo svetlo u rekonstrukciji života ljudi ovog neolitskog naselja. Kako su istraživači utvrdili, zanatom su se ovde u velikim naseljima bavili oko 5.400 godina pre nove ere.

ПАРАЋИНСКЕ ЗАНАТЛИЈЕ ИЗ 5400. ГОДИНЕ ПРЕ НОВЕ ЕРЕ: Нова открића у реконструкцији живота људи неолитског насеља Мотел Слатина

Fotodokumentacija Zavičajnog muzeja Paraćin

Iskopavanja su na ovom prostoru počela osamdesetih i devedesetih godina prošlog veka. Reč je o lokalitetu koji se prostire istočno od Paraćina - između fabrike stakla, sela Glavica, padine Karađorđevog brda, Petlovca i reke Crnice, na površini od četrdesetak hektara.

Istraživanjima je, kako navodi, arheolog dr Vesna Vučković, savetnik u paraćinskom Zavičajnom muzeju, utvrđeno da je reč o višeslojnom lokalitetu sa tragovima prošlosti iz nekoliko praistorijskih perioda i vremena rimske okupacije.

 

Foto: Z. Rašić

dr Vesna Vučković, arheolog Zavičajnog muzeja Paraćin

- Međutim, vinčansko naselje sa ubedljivo najmoćnijim kulturnim slojem, debljine do skoro šest metara, dalo je najznačajnije podatke. Osnovano je oko, 5400. godine pre nove ere i trajalo do kraja ove mlađeneolitske kulture, a jedna od karakteristika vinčanskih zajednica, uključujući i žitelje "Motela Slatina", jeste život organizovan u velikom naseljima koja su brojala i više od 2.000 stanovnika.

Osnova njihove privrede bili su zemljoradnja, stočarstvo i lov. Kameni predmeti u jednom periodu su imali značajnu ulogu u životu neolitskih zajednica, ali su oni često zanemarivani u analizama predmeta pronađenih tokom arheoloških iskopavanja. Međutim, kako ističe naša sagovornica, primena novih pristupa u istraživanju dovela je do novih otkrića:

- Cilj ovih istraživanja je što realnija rekonstrukcija života ljudi u prošlosti, pa smo analizom kamenih artefakata utvrdili da su stanovnici naselja "Motel Slatina" bile vešte zanatlije koje su dostigle specijalizovanu proizvodnju.

Vučkovićeva objašnjava da se to odnosilo pre svega na obradu kamena, posebno na izradu kamenih sekira. Nasuprot očekivanjima, proizvodnja hrane od žitarica i obrada predmeta od kosti i drveta imali su tada manju važnost. Verovatno su, kako ukazuje, žitarice obrađivane manje zbog nedostatka radne snage, pa je zbog toga lov i dalje imao vrlo važnu ulogu.

Kameni artefakti

U OKVIRU saradnje Zavičajnog muzeja i Biblioteke "Dr Vićentije Rakić" u Paraćinu, nova otkrića u rekonstrukciji života ljudi iz mlađeneolitskog naselja "Motel Slazina" dr Vučković je predstavila nedavno u gradskoj biblioteci. Ovo predavanje je bilo ujedno i deo njene doktorske teze "Ekonomija i kameno oruđe neolita centralnog Balkana" odbranjene na Autonomnom univerzitetu u Barseloni, kojom su bili obuhvaćeni kameni artefakti iz deset vinčanskih naselja.

Prema rečima naše sagovornice, u ovakvim društvima još uvek nije bilo centralizovane uprave, kontrole preko institucija i socijalnog raslojavanja.

- Mlađe neolitske zajednice pokazuju neke elemente socijalne nejednakosti, što je jedan od rezultata proizvodnje viškova. Naše istraživanje je takođe ukazalo da je više od 50 odsto kamena za izradu alata u naselje "Motel Slatina" došlo razmenom, što potvrđuje otvorenost ove vinčanske zajednice u razmeni dobara - otkriva Vučkovićeva.

A takva otvorenost, zaključuje ona, sem protoka robe, nosi sa sobom i protok znanja, informacija i nove tehnologije, što je bilo od izuzetnog značaja za razvoj i opstanak naseobine i njenih žitelja.

Stena sa brda Čukar

JEDNA od karakteristika privrede zajednice "Motel Slatina" bila je izrada predmeta od stene gabra koju su tadašnji majstori pronalazili istočno od lokaliteta, na brdu Čukar. Najverovatnije da je eksploatacija gabra bila kontrolisana, a da su sirovina i proizvodi bili deo razmene. To potvrđuju predmeti napravljeni od ove stene otkriveni u mlađem neolitskom naselju "Slatina, Turska česma" kod sela Drenovac.

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Pratite vesti prema vašim interesovanjima

Novosti Google News

Komentari (0)

Sredozemno more u Egiptu na kakvo niste navikli! 8 dana već od 560€ All Inclusive