Salcburg je dovoljno posetiti jednom i provesti dan ili dva u njemu, a utiske ćete pamtiti do kraja života. Čim kročite na ulice popločane kamenom i kroz uske prolaze stignete do lepih trgova u mediteranskom stilu, pomislite da ste zalutali u romantičnu prošlost. Na svakom koraku brojni posetioci „upijaju“ bisere arhitekture u baroknom stilu, remek-dela italijanskih majstora.
U podnožju Alpa na reci Salcah ušuškan je jedan od najbajkovitijih gradova na svetu. Smešten na severozapadu zemlje, u pokrajini Salcburg, svega 15 km udaljen od granice sa Nemačkom, predstavlja živopisan spoj prirode, kulture i arhitekture. Od 1997. godine staro gradsko jezgro grada na listi je zaštićene svetske kulturne baštine Uneska. Time se posebno ponose malobrojni starosedeoci, ističući da je baš njihov grad najvažniji i najstariji kulturni centar Austrije.
Salcburg ima razvijenu pivarsku, metalnu, hemijsku i tekstilnu industriju, saobraćajnu i železničku mrežu, ali to ne remeti njegovu lepotu ni udoban život 200.000 žitelja. Kroz istoriju je sticao mnogobrojne nadimke, zbog turbulentne istorije i italijanske arhitekture bio je poznat kao "Nemački Rim", ali i "Severna kapija Austrije"...
Najbliži veći grad mu je Minhen, udaljen oko 150 km, dok ga od Beča deli oko 300 km. Prvi podaci o ovom planinskom gradu datiraju čak iz metalnog doba, a u 15. godini p.n.e. kao deo Rimskog carstva razvija se u trgovačko mesto Juvavum. Sadašnje ime Salcburg doslovno znači „slani dvorac“, budući da se u njegovoj okolini nalaze rudnici soli koji su eksploatisani od 800. godine p.n.e. sve do 1989, kada je zatvoren poslednji, a danas su turističke atrakcije. Ovaj naziv se prvi put spominje 755., dok status grada dobija 1287. godine. Naizgled pitom alpski grad nije imao takvu istoriju, zbog ogromnih prihoda iz rudnika soli bio je atraktivan za Stare Rimljane, Vatikan, Napoleona, deo Habzburške monarhije. Bio je i Hitlerovo uporište, zbog čega je u nekoliko navrata bombardovan tokom Drugog svetskog rata, a po završetku u njemu su godinama bile stacionirane američke trupe kada je grad stekao još jedan nadimak, „tajni grad“.
Okružen planinskim jezerima, u neposrednoj blizini popularnih skijaških centara, bogat spomenicima istorije i kulture, raskošnim katedralama, palatama i parkovima, Salcburg kao magnet privlači turističke sladokusce iz čitavog sveta. Posebno su im na „meti“ tvrđava-dvorac Hohensalcburg, Salcburška katedrala, Franjevačka crkva, Benediktinska opatija, Stara rezidencija, Gradska vrata, Palata Mirabel sa cvetnim vrtovima, Dvorac Anif, Palata Nonberg, Mocartova rodna kuća i rezidencija... Ipak, najveće gužve su na mestima gde je snimljen jedan od najomiljenijih filmova svih vremena "Moje pesme, moji snovi", sa čuvenom raspevanom porodicom Fon Trap.
Grad krasi pet trgova - glavni je Residensplac, gde je najveća i najlepša barokna fontana izvan Italije, delo umetnika Tomasa di Garona, a nezaobilazni su Mocartplac, Domplac, Kapitelplac i trg oko crkve i manastira Svetog Petra.
Posebna atrakcija i simbol Salcburga koji krasi razglednice je Hohensalcburg - jedna od najstarijih i najbolje očuvanih srednjovekovnih evropskih tvrđava iz 11. veka. Ponosno se uzdiže na brdu Festunberg, tik iznad grada, a sa nje se pruža veličanstven pogled. Gradila se sporo, vekovima, temelj je postavljen 1077, a završena je tek 1681. godine. Podignuta je sa ciljem da bude sedište nadbiskupa tokom ratova. Nekada je osvajačima bila teško pristupačna, ali danas je do tvrđave lako doći, sređenim stazama pešice, ili i na mnogo atraktivniji način – tramvajem gondolom. Šine su postavljene preko mosta, ali utisak putnika je da tramvaj ide u vazduhu. U sklopu Hohensalcburga može da se poseti vojni muzej i prostorije u kojima su boravili nadbiskupi, dok u podnožju tvrđave "kuca" barokno srce starog dela grada, a sa druge strane brda Festunberg vide se obrisi rustičnog gradića Halajn, poznatog po rudnicima soli.
Trgovinom ove namirnice neophodne za život, nadbiskupi su obezbeđivali ogroman prihod ne samo gradu, već i celokupnoj regiji. Tim novcem su finansirali i projekte srednjovekovnih italijanskih majstora arhitekture koji su podarili lepotu "alpskom biseru" oplemenivši ga otvorenim trgovima tipičnim za mediteranske gradove. Rudnici soli su, iako zatvoreni, izuzetno popularni. Tamo se možete upoznati sa načinom na koji su se eksploatisali kroz dugu istoriju, a posebno uživanje je vožnja podzemnim jezerom i spuštanje drvenim toboganom koji su koristili rudari...
Okolinu Salcburga je najbolje obići pešice, oni koji to vole i u dobroj su kondiciji uživaće u mnogobrojnim sređenim stazama na obroncima grada, u pogledu na crkve i Katedralu, prvi verski objekat izgrađen u italijanskom renesansnom stilu na nemačkom govornom području. U stenama na brdu Monberg, u blizini crkve Svetog Petra iz 12. veka, koja je izgrađena na ostacima crkve iz 7. veka, nalaze se ostaci ranohrišćanskih katakombi.
A kada se iz šetnje po prirodi „sjurite“ u gradsko jezgro, nezaobilazna je centralna ulica Getrajdegase, jedna od najstarijih i najživljih. Svi turisti zastanu pred žutom kućom sa brojem 9, gde je 27. januara 1756. rođen najpoznatiji stanovnik ovog grada Volfgang Amadeus Mocart. Ipak, mnogobrojne prodavnice u neposrednoj blizini kuće, sa garderobom popularnih svetskih kreatora i "paprenim” cenama, brzo vraćaju turiste iz sveta muzike u realnost. Ulica vodi do trga sa crkvom i gradskom pijacom odakle se mešaju mirisi čuvenih austrijskih kobasica, peciva i piva koji se prodaju na uličnim štandovima. Od remek-dela srednjovekovne arhitekture mnogo toga je nestalo, pojedine zgrade su uništene u požaru 1818. godine, a tokom bombardovanja u Drugom svetskom ratu čak 40 odsto građevina je uništeno, dok su mnogobrojne pretrpele nenadoknadivu štetu.
I dok srednjovekovna tvrđava predstavlja simbol grada, ukras Salcburga je svakako dvorac Mirabel iz 17. veka, koji je izuzetno popularan za venčanje mladenaca, jer veruju da će im sudbonosno "da" u njemu doneti ljubav i sreću u braku. Bajkovito uređeni parkovi kojima je okružen deluju nestvarno, zato su odabrani kao savršen dekor za nezaboravne scene iz filma "Moje pesme, moji snovi". U zvaničnoj turističkoj ponudi Salcburga je inače poseta svim lokacijama na kojima je sniman ovaj mjuzikl i jedan od najpopularnijih holivudskih filmova. Žitelji Salcburga ponosno ističu da su cvetni parkovi dvorca inspirisali Mocarta da komponuje "Čarobnu frulu".
Muzej igračaka smešten u interesantnoj gradskoj kući krije mnoge zanimljivosti, tu se mogu videti igračke starije od 100 godina, kao i stari modeli železnice, figurica, lutaka i edukativni predmeti za decu.
Stari deo grada leži na levoj obali reke Salcah, ali i desna obala je veoma posećena, jer je tu zgrada muzičke akademije "Mocarteum", Univerzitet, crkva Svetoga Trojstva i Svetog Sebastijana sa grobljem koje je građeno po uzoru na groblje Kampo Santo u italijanskom gradu Piza. Tu je sahranjena Mocartova supruge Konstansa i njegov otac Leopold, a nalazi se i mauzolej nadbiskupa Volfa Ditriha von Rajtenaua, koji je sagradio dvorac i vrtove Mirabel za svoju ljubavnicu Salome Alt i njihovo petnaestoro dece.
Tokom šetnje gradom nemojte se iznenaditi kada sretnete meštane odevene u narodnu nošnju koji ponosno šetaju i privlače radoznale poglede stranaca. Austrijanci su poznati po izuzetnom patriotizmu, ali ovu vrstu ljubavi prema tradiciji ne može svako da priušti, jer kompletna ženska narodna nošnja košta oko 2.000 evra, dok je muška za nijansu pristupačnija.
Turizam je jedan od najvećih aduta Salcburga, svake godine se u njega slije više od 6,5 miliona posetilaca, a privlačan je podjednako i leti i zimi. Gužve su posebno na kraju godine kada se tradicionalno održava božićni sajam, neprekidno od 1491. godine, kada i njegovi stanovnici, ali i mnogobrojni turisti uživaju u lepo okićenom gradu i slade se toplom čokoladom i originalnim "mocart kuglama".
Čuveni nemački geograf, prirodnjak i istraživač Aleksander von Humbold, proputovao je planetu, a Salcburg je smatrao najlepšim gradom na svetu, uz Napulj i tadašnji Konstantinopolj. A kada se okonča vaše putovanje i dok evocirate uspomene i sređujete utiske možda ćete se i vi složiti sa njim.

GRAD U ZNAKU MOCARTA
Salcburg je rodni grad čuvenog kompozitora Volfganga Amadeusa Mocarta (1756-1791), a meštani se naročito time ponose. Kuća u kojoj je rođen danas je pretvorena u muzej. U Mocartovu čast se održavaju mnogobrojne kulturne manifestacije svake godine, a posebno je značajan svetski poznati festival muzike i drame "Salcburger festšpile", koji je osnovan 1842, a svake godine se održava od 1917. Spomenik slavnom kompozitoru nalazi se na trgu koji nosi njegovo ime (Mozartplatz), podignut je 1842. godine i tom značajnom događaju prisustvovala su i dvojica njegovih sinova. Osim rodne kuće slavnog umetnika, veliku pažnju privlači i rezidencija u kojoj je radio. Originalne Mocartove partiture danas se čuvaju u benediktinskoj opatiji svetog Petra, koja je osnovana 696. godine.
Sladokusci se na spomen imena Mocart odmah sete slatkih kugli. Napravio ih je poznati poslastičar Paul Furst 1884. godine kada je i otvorio svoju prodavnicu „Mocartove bombone". Za tu recepturu ovaj majstor dobio je i zlatnu medalju u Parizu 1905. godine, a originalne kugle koje se identično prave kao nekada, mogu se kupiti samo u Salcburgu! Ukusne loptice od marcipana i lešnika pomoću drvenog štapića umaču se u crnu čokoladu, a zatim okreću na platformi da bi se ohladile. Rupice koje su ostale od štapića pune se čokoladnim kremom, a kugle ručno uvijaju u plavo-srebrnu foliju sa Mocartovim likom. Godišnje se u "Furst" poslastičarnicama ručno proizvede oko 1,4 miliona kugli.