POTRES koji je 1934. godine izazvao atentat na kralja Aleksandra u Marselju u velikoj meri oslabio je frankofilstvo u Jugoslaviji - rekla je dr Aleksandra Kolaković sinoć na tribini „Kralj Aleksandar Prvi Karađorđević i Francuska (povodom 85 godina od atentata u Marselju)“ koja je održana Klubu „Tribina mladih“ Kulturnog centra Novog Sada.

Dinastija Karađorđević je još od Karađorđevih nastojanja da dođe u dodir sa Napoleonom i stekne podršku za borbu protiv Turaka, negovala specifične i duboke veze sa Francuskom. Od dinastičke smene i dolaska kralja Petra Prvog Karađorđevića na srpski presto, definitivna je bila i politička vezanost za Francusku koja se posle Velikog rata prenela i na njegovog naslednika.


U vreme Velikog rata, ličnost regenta Aleksandra Karađorđevića u francuskoj štampi bila je pretežno pozitivna. Kao vladar koji je delio sudbinu naroda, uz oca Petra Karađorđevića, u francuskoj javnosti služio je kao primer hrabrosti, požrtvovanosti i čestitog vladara.


- Kada je reč o politici kralja Aleksandra, on nije uvek u svojoj spoljnoj politici mogao da se osloni na nekadašnju saveznicu. Posebno se posle potpisivanja Sporazuma o prijateljstvu između Francuske i Kraljevine SHS, simbolično potpisanog u Parizu 11. novembra 1927. godine, u Beogradu verovalo da se konačno kročilo u okvir francuskog sistema bezbednosti u Evropi.- kazala je Kolakovićeva.


PROČITAJTE I: NEVEROVATNO, ALI ISTINITO: Četvrtina Srbije pod šumom, a drvnu građu kupuje od Nemaca


Građani Marselja su 9. oktobra 1934. godine, u svečanom raspoloženju, očekivali jugoslovenskog vladara koji je došao u luku razaračem „Dubrovnik“. Na Keju Belgijanaca dočekao ga je francuski ministar inostranih poslova Luj Bartu. Ubrzo,posle kraljeve izjave da je srećan što je u Francuskoj i povika „Živela Jugoslavija, živeo Aleksandar“ okupljenih, kralj je seo u crni automobil kabriolet u kome će stradati. Uporedo sa njegovom pogibijom ministar Luj Bartuje ranjen a zatim je preminuo.


Uzroke i okolnosti ovogdogađaja od kojeg se očekivao da ostane upamćen kao „praznik francusko-jugoslovenskog prijateljstva“ već decenijama prate mitovi i teorije zavere.


- Činjenica je da su atentat organizovale ustaše na čelu sa Ante Pavelićem i makedonski separtistički pokret VMRO. Ubica je bio Veličko Dimitrov Kerin, Bugarin, član VMRO i pripadnik ustaškog pokreta, pripadnik gangsterskih bandi Al Kaponea. Saučesnici su bili Ivan Rajić, Mijo Kralj, Zvonimir Pospišil, Antun Godina. Ipak, atentatori su osuđeni na doživotnu robiju, a ne na smrt, a 1940. godine su ih oslobodili nacisti -rekla je autorka tribine.


Od svih srpskih i jugoslovenskih vladara, posebno poštovanje u Francuskoj ukazano je kraljevima Petra Prvog Karađorđevića i Aleksandra Prvog Karađorđevića koji su posle 1936. godine dobili spomenička obeležja u Francuskoj.