PRIVODEĆI kraju radove na rekonstrukciji Crkve Blagoveštenja u Štitkovu, Mileševska eparhija i Odbor za obnovu svetinje izdali su knjigu "Štitkovo, istorijsko, duhovno i kulturno nasleđe". Autori, Užičani - Dragiša Milosavljević, istoričar umetnosti i Boško Kopunović, istraživač baštine, sabrali su, među korice, tragove sa spaljenih crkvišta, zapise iz rukopisnih knjiga i arhiva, sa krajputaša i grobalja, ali i predanja i dragocene fotografije, koje obnavljaju pamćenje o nekadašnjem središtu Starog Vlaha.

Knjiga podseća i na slike i prilike našeg nemara i bahatosti prema nasleđu, na kratko pamćenje i brzi zaborav. Dragocena zaostavština spomenika, tradicionalnog narodnog graditeljstva i ambijentalna celina, bez pečata su državne zaštite, veći deo prepušten zubu vremena, bez arheoloških iskopavanja... Otuda i apeli da Štitkovo dospe na listu zaštićene baštine.

Štitkovo, selo na 25 kilometara od Nove Varoši, poznato je po znamenitoj lozi knezova Raškovića, koja je u vekovima osmanskog mraka održavala žar vere i pismenosti, dajući narodu duhovne vođe, junake i tribune, čuvala ognjišta. Zidali su svetinje, poručivali ikonopise, plaćali pisanje i povezivanje knjiga, nabavljali crkveni mobilijar, okupljajući narod oko hramova. Bila je to, u stvari, nasleđena tradicija preuzeta od srednjovekovnih srpskih vladara i velikaša.

Najpoznatiji među Raškovićima iz Štitkova je srpski patrijarh Gavrilo Rajić Rašković (1595/1659), koga je SPC proglasila za mučenika i sveca. Desetine stranica knjige posvećene su njegovoj ktitorskoj zaostavštini i političkoj delatnosti, ali i zašto se decenijama ćutke prelazilo preko istorijske uloge knezova.


PROČITAJTE JOŠ - OSMI SUSRETI ZLATARSKIH SELA: Veština i snaga delija


Autori navode da je srećna okolnost što su se u napušteno i spaljeno selo Štitkovo posle sloma Prvog srpskog ustanka, doselile familije Čkonjevića i Čakarevića, trgovaca i duhovnika, koje su posvećene osnivanju škola, nabavci knjiga i obnovi blagoveštenjskog svetilišta čiji je ktitor bio patrijarh Gavrilo. Gradnju crkve od 1863. do 1868. godine, uz dozvolu turskih vlsti i podršku kneza Mihaila Obrenovića, vodio je Andreja Damjanov, jedan od najpoznatijih graditelja koje je imala tek oslobođena Srbija.


U toku četvorogodišnje akcije na inicijativu zemljaka Vojina Vučićevića, i uz podršku preko 650 priložnika, radilo se na zaštiti crkve od vlage i vraćanju starog sjaja, konzervaciji ikonostasa. Preostala je sanacija betonskog zida između crkve i jezera na rečici Vrelo, izrada drenaže i odvođenje atmosferskih voda. Radovi su, nažalost, izvođeni bez tehničkih uslova i nadzora Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva.

Selo Štitkovo


PROČITAJTE JOŠ - Zlatar čeka neimare


KALAJITOVIĆ

Među znamenitim ličnostima nema ni slova iz biografije Vuka Kalajitovića Kalajita (1913-1948), poručnika Vojske Kraljevine Jugoslavije i komandanta Drugog mileševskog četničkog korpusa.

Kuća od kamena


ETNO-OAZA BEZ ZAŠTITE

- Pravilno grupisane kuće u čudnom i prirodnom zaštićenom centru sela (zaseok Vrelo) odavno izazivaju pažnju etnologa, istoričara i umetnika - podseća Dragiša Milosavljević. - Urbanistička koncepcija Štitkova uvek je plenila posetioce: kuće bez ograda i sa dvorištima prepunim cveća, okrenute prema crkvi i školi, sa pomoćnim i privremenim objektima koji su na pravilnom rastojanju od građevina u kojima se odvija život, upućuju da je narodna mudrost uspostavila sinhroniju između prirode i ljudskog bitisanja.