Svake zime stanovnici centra Lajkovca dobijaju neobične, pernate komšije. Crni bor, koji se nalazi na Omladinskom trgu, krajem oktobra naseljava jato sova utina, koje tu borave do proleća naredne godine.

Sove utine, poznatije kao male ušare, jer na vrhu glave imaju uzdignuto perje koje podseća na uši, redovno se zimi sakupljaju u jata u naseljenim mestima. Nastanjuju otvorene terene, uz ivice šuma, drvorede, parkove, voćnjake i manje grupe stabala.

- Pratim ih i fotografišem od 2011. godine. Na boru u centru Lajkovca bude ih od pet do tridesetak, a najviše ih je u januaru - kaže Jasmina Armuš. - Ima ih i na okolnom listopadnom drveću dok ima lišća, naročito u porti crkve. Interesantno, sove utine na boru uopšte se ne plaše ljudi i ne beže od velike buke, s obzirom na to da je pijaca u neposrednoj blizini. Ne plaše se ni zvuka petardi, naročito u vreme novogodišnjih praznika.

Fotografije sova utina Jasmine Armuš imaju bezbroj lajkova na "Fejsbuku". Na mnogim fotosima deluju kao da poziraju, s podignutim "ušima" od perja, direktno gledajući krupnim očima u objektiv foto-aparata.

ZIMOVALIŠTA Pojedina zimovališta ptica, posebno u srednjem i severnom Banatu, među najvećima su u svetu. Kikinda je zbog brojnosti sova u strogom centru grada postala značajna turistička atrakcija, koja privlači veliki broj ljubitelja prirode i fotografa.

- Smatram da bi trebalo raditi na edukaciji učenika u školama o značaju ovih ptica, jer sam u više navrata bila svedok kada su deca kamenjem gađala lajkovačke sove - kaže Jasmina. - Lokalna samouprava raznim akcijama mogla bi da promoviše naše sove. U saradnji sa školama, recimo, trebalo bi organizovati izložbe radova učenika i fotografija na temu "lajkovačkih" sova, stručna predavanja, postaviti tablu ili obeležje pored bora na kojem borave zimi, sa osnovnim podacima o ovoj zaštićenoj vrsti.

Članovi i volonteri Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije i Centra za zaštitu sova Srbije, uz pomoć građana, do 15. januara sledeće godine lociraće i prebrojaće utine na njihovim zimskim boravištima. Tokom prethodnih velikih istraživanja, pre skoro deceniju, otkriveno je više od 450 lokacija gde zimuju utine.

Bor u centru Lajkovca omiljena destinacija sova

- Uz sveobuhvatno brojanje utina, želimo da građane upoznamo s tim koliko su sove korisne, jer neškodljivo i efikasno regulišu brojnost glodara, štedeći nam velika sredstva koja bi se izdvajala za kupovinu i primenu pesticida - kaže Milan Ružić iz Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije. - Pozivamo sve zainteresovane građane da nam se jave ako žele da pomognu u terenskim istraživanjima, ili ako znaju za lokacije na kojima se sove utine okupljaju.

Ovde će da provedu hladne zimske dane

STROGO ZAŠTIĆENA

Procena je da se u Srbiji gnezdi od 19.000 do 28.000 sova, a od tog broja od 9.700 do 14.200 parova utina je u Vojvodini. To ovu sovu srednje veličine čini najčešćom i najbrojnijom noćnom grabljivicom u Srbiji. Zbog osobenog okupljanja u zimska jata, utina je lako dostupna za proučavanje, ali istovremeno je i izuzetno ranjiva. Mnoga zimska jata su u selima i gradovima, uglavnom nezaštićena i često prepuštena na milost i nemilost meštana koji ih uznemiravaju, rasteruju, seku stabla na kojima sove borave... Zbog svoje ugroženosti, utine su u Srbiji strogo zaštićene, što znači da je zakonom zabranjeno njihovo uznemiravanje, hvatanje i ubijanje tokom cele godine. Isti zakon propisao je i zaštitu lokacija i stabala na kojima sove utine borave, ističu u Društvu za zaštitu i proučavanje ptica Srbije.