ŽAGUBICA - Početak maja tradicionalno dovodi mnogobrojne goste u manastir Gornjak, kod Žagubice, koji se nalazi u dolini reke Mlave, na 65 kilometara od Požarevca.
Prema podacima Braničevske eparhije, osim tokom leta i za vreme Uskrsa, Gornjak je jedan od najposećenijih manastira upravo početkom maja, kada svraćaju mnogobrojni izletnici rešeni da vide sve lepote homoljskog kraja.
Sem lepotom arhitekture, ovaj manastir privlači pažnju i svojom bogatom prošlošću, koja datira od 1376. godine, kada je podignut kao zadužbina kneza Lazara, koji je ovde često boravio i sakupljao vojsku za borbu protiv Turaka. Posle mnogih razaranja, obnovljen je 1847. godine, ali je za vreme Drugog svetskog rata oštećen u požaru, kada su izgorele mnoge dragocenosti, među njima i Povelja kneza Lazara i barjak cara Dušana.
U manastirskom kompleksu, od srednjovekovnih građevina do danas su sačuvane crkva posvećena Vavedenju, i kapela svetog Nikole, sa grobom isposnika Grigorija Sinaitskog, poznatog i kao Grigorije Gornjački i Grigorije Ćutljivi. Prema narodnoj legendi, dok je prolazio gornjačkom klisurom sa svojom svitom, knez Lazar je, na drugoj obali Mlave, spazio ćutljivog Grigorija sa kojim je hteo da otpočne razgovor. Kako ovaj nije hteo da pređe reku, razgovor je započet dovikivanjem, ali ometan hukom talasa. Pošto je shvatio da je knez pobožan, Grigorije je, uz pomoć molitve, utišao talase i mirno nastavio razgovor. U znak poštovanja, knez je neobičnom isposniku podigao crkvu Vavedenja presvete Bogorodice. U steni iznad samog manastira nalazi se kapela koju je Grigorije posvetio Svetom Nikoli.
Za vreme turske vlasti, prvi braničevski subaša ali-beg Mihaloglu uselio se u ovu teško pristupačnu kapelu, pretvorivši je u svoj lični stan. U prošlom veku, manastir Gornjak pretvoren je u "umobolnicu", a jedno vreme služio je i kao zatvor za osuđenike, među kojima je bilo i popova.
Za vreme Drugog svetskog rata, 1942. godine, u njega se uselila nemačka vojska i tu ostala do kraja rata. Nakon oslobođenja, manastir je držala Jugoslovenska armija, da bi ga 1953. godine vratila Braničevskoj eparhiji.
Na predlog vladike braničevskog Ignjatija, SPC je ovaj manastir pretvorila u ženski, nakon čega se u njega uselilo sestrinstvo iz Makedonije, koje nije želelo da ostane u okviru Makedonske pravoslavne crkve.

VRAĆENE IM ŠUME
NA osnovu izvršnih rešenja Direkcije za restituciju, krajem avgusta prošle godine manastiru Gornjak vraćeno je 770 hektara oduzetih šuma. Prema sporazumu potpisanom u eparhijskom dvoru u Požarevcu, Braničevskoj eparhiji i njenim manastirima vraćeno je ukupno 2.700 hektara šume u području severnog Kučaja.

KONAK
OSIM kapele svetog Nikole, u Gornjaku postoje zimska kapela i kapela svetog Ilije. Pored novog, postoji i stari konak, izgrađen 1963. Izvan manastirskog kompleksa nalaze se i spratna zgrada i trpezarija, namenjene smeštaju i ishrani posetilaca.