Dugovi potapaju Ameriku

SVET koji se još nije oporavio od ekonomske krize iz 2008, suočen je sa novim, potencijalno jačim, udarom recesije. Simultani finansijski potresi sa obe strane Atlantika, u najvećoj svetskoj ekonomiji, američkoj, paralelno sa dužničkom krizom u zoni evra, protresli su globalna tržišta, podrivajući same temelje aktuelnog finansijskog poretka.

Dug američke vlade je bez presedana u novijoj istoriji.Budžetska kancelarija američkog Kongresa procenjuje da bi za deset godina dug SAD mogao da dostigne 90 procenata BDP. Procene MMF još su mračnije - savezni dug SAD mogao bi da se izjednači sa BDP već 2015, čime bi se SAD svrstale rame uz rame sa Italijom ili Grčkom danas. Čak i ova prognoza čini se suviše optimističkom imajući u vidu nisku stopu ekonomskog rasta u SAD.

- Ako američki lideri ne delaju na zauzdavanju zavisnosti od dugovanja, globalna tržišta kapitala će to da učine umesto njih. Rezultat će biti era američkog asketizma - navode predsednik američkog Saveta za spoljne odnose Ričard Has i bivši zamenik sekretara za finansije SAD Rodžer Altman u časopisu „Forin afers“.

Mnogi američki analitičari saglasni su u oceni da nerešavanje američkog budžetskog deficita može samo da doprinese rastućim međunarodnim napetostima. Situacija sa kojom je dužnička kriza ekonomije broj jedan suočila svet ukazuje na taj trend.

Viši istraživač Instituta za američke i kanadske studije Ruske akademije nauka Andrej Davidov primećuje da nije prvi put da su se SAD našle u predbankrotskom stanju, ali uočava da je sada situacija akutnija, jer ćorsokak u koji su je dovele dve partije ima „politički razlog“.

- SAD je trenutno najveća svetska ekonomija, sa najvećom vojskom, najdinamičnijim tehnološkim kompanijama i živom preduzetničkom klimom....Ali, ono što je stvorilo današnji rast - obrazovanje, infrastruktura i slične stvari, bilo je decenijama unazad - primećuje američki kolumnista Farid Zakarija.

On uočava da Amerika počinje da zaostaje u parametrima koji su je učinili svojevremeno najvećom svetskom silom. Prema podacima OECD, američki petnaestogodišnjaci su na 17. mestu u svetskoj nauci, na 25. u matematici. SAD su 12. među razvijenim zemljama po visokoškolskom obrazovanju, a bile su prve decenijama... Na 23. mestu su po infrastrukturi.

Istovremeno, Kina, najveći kreditor SAD, razvija se kao sledeća globalna supersila. Sa milijardu i 300 miliona pismenog stanovništva i godišnjim rastom od 10 procenata, pitanje je vremena kada će Kina da pretekne SAD.

Ekonomski rast zemalja grupe BRIK, kao i medijsko rađanje globalnih stanica kao što je „Al džazira“ ili „Raša tudej“, činioci su koji lagano stvaraju sliku multipolarnog sveta.

Države kao što su Kina, Rusija, Japan, Britanija, ili zemlje u razvoju, čije su devizne rezerve u visokim procentima u američkim dolarima postaju nestrpljive. Američka dužnička saga, potpomognuta dužničkim krizama zemalja evrozone, svetu je skrenula pažnju na nesavršenost globalnog finansijskog sistema:

- Lekcija koju vlade treba da nauče jeste da svetsko tržište mora da igra po pravilima i da živi na sopstveni račun. Globalni finansijski sistem ne treba da se zasniva na samo dve valute. Simultane krize u SAD i evrozoni mogu da stvore ogromne potrese u svetskoj ekonomiji, koja se još nije oporavila od prethodne. Što je više rezervnih valuta, to bi globalna ekonomija bila stabilnija - smatra Davidov.