U DEČANSKOJ Vinici, u srcu Velike Hoče iz koje je po predanju, specijalnim cevima, teklo vino sve do Prizrena, do odaja cara Dušana, spravlja se i danas čuveno „dečansko vino“. Upravo zato je Vinicu, smeštenu na glavnom trgu u Velikoj Hoči, car Dušan poklonio manastiru Visoki Dečani, a Dečanska Vinica, kako je od tada zovu, ostala je i posle sedam vekova netaknuta. U njoj, po tehnologiji koju je osavremenio u poznatim vinarijama u Italiji, otac Marko proizvodi čuveno vino „sa potpisom“ jednog od naših najveličanstvenijih manastira.

- Iz manastira Visoki Dečani došao sam u Veliku Hoču 2.000 godine, kada smo i počeli sa obnovom vinograda i vinarije, jer su tokom 1999. manastirski vinogradi opustošeni, a tehnologija i oprema vremenom su zastarele. Uporedo sa obnovom vinograda i opreme, ja sam u Italiji učio kako se spravljaju kvalitetna vina - priča otac Marko koji je po dolasku iz Visokih Dečana uz pomoć meštana zasadio nove čokote grožđa, a vremenom renovirao i opremio vinariju i konak.

SA manastirskog vinograda koji se prostire na desetak hektara, od kvalitetnog grožđa sorta merlo, vranac i kaberne sovinjon, godišnje proivede oko 50.000 litara crvenog i belog vina. Kaže da po potrebi, grožđe otkupljuje i od meštana kojima su proizvodnja vina i rakije osnovna zanimanje.

- U vinogradu posla ima čitave godine, obrađuje se celo leto, rezidba počine na Svetog Trifuna, a berba u oktobru - pojašnjava otac Marko i ističe da se vinogradarstvo radi sa ljubavlju baš kao i proizvodnja vina.

Zato čuveno „dečansko“ vino rado probaju i kupuju gosti, ali i posetioci manastira Visoki Dečani. I posetioce Velike Hoče i susednog Orahovca, domaćini uglavnom dočekuju sa vinom i rakijom, koja imaju posebno mesto u životu Srba u ovim metohijskim enklavama. Međutim, vinarima, kao i ocu Marku, prodaja vina predstavlja glavni problem od kada su fabriku „Orvin“ uzurpirali Albanci.

- Kao i većina meštana i ja vino plasiram najviše u centralanoj Srbiji. Problem nam predstavlja i sam transport, ali to činimo u manjim količinama, tako da uglavnom svu godišnju proizvodnju uspemo i da plasiramo - pojašnjava otac Marko, glavni tehnolog za proizvodnju „dečanskog vina“, kome u berbi i skladištenju grožđa, odnosno pakovanju vina, osim monaha iz kosmetskih manastira pomažu i meštani Orahovca i Velike Hoče.

ŽIVOT U IZOLACIJI

DOK opominje da je zbog nedostatka bezbednosti i života u izolaciji, odnosno u albanskom okruženju, opusteo ili uništen veliki broj vinograda u vlasništvu Srba, otac Marko objašnjava da se meštani poslednjih petnaestak godina bore da plasmanom svojih proizvoda „probiju“ izolaciju u kojoj se nalaze.

Ipak, kaže, proizvodnja vina koje je „božije piće i vera u Boga“, zadržali su meštane na ovom području koje sa osam crkava i četiri crkvišta iz 14. veka nazivaju i metohom Hilandara.