Vlatko Stefanovski je pre tri decenije pevao kako "Skopje ima mikroklima". Spot za ovu pesmu je ostao zapamćen i po tome što se u njemu pojavljivao tada legendarni Darko Pančev.

Ne znam da li je Stefanovski čitao Jovana Cvijića. Tek, Jovan Cvijić je takođe tvrdio da Makedonija ima posebnu "mikroklimu". Ni pre ni posle Cvijića nije postojao istraživač koji se na temeljniji način bavio makedonskim pitanjem. U poređenju sa njegovim radom, studije Konstantina Jirečeka ili Johana Georga Hana o ovom delu Balkana, iako bitne, deluju skromno.

Sa jedne strane, Cvijić je ocrtao i granice "centralne oblasti" i "teritorijalnog jezgra" Balkanskog poluostrva. Centralna oblast se nalazi u četvorouglu Sofija - Niš - Priština - Skoplje, i iako ona nije geometrijsko središte Balkana, prema zaključcima najznačajnijeg srpskog geografa to je u vojno-strategijskom, saobraćajnom i političkom smislu najznačajniji deo poluostrva. Ko kontroliše ovaj prostor može upravljati celim Balkanom. To je i jedan od razloga zbog kojeg se Staljin usprotivio Titovoj ideji da odmah posle Drugog svetskog rata u Jugoslaviju uključi i Bugarsku. Teritorijalno jezgro predstavlja prostor koji obuhvata širi region Skoplja, uključujući Skopsku crnu goru, Vodno, Kumanovo i preševsko-bujanovačku oblast i važnost ovog prostora je što ona predstavlja "srce" centralne oblasti. Destabilizacijom teritorijalnog jezgra ne može biti ni stabilnosti u centralnoj oblasti, odnosno, to se može odraziti na ceo Balkan.

Sa druge strane, Cvijić je ukazivao i na posebnost vrednosnog obrasca koji se formirao usled velikog mešanja stanovništva i različitih uticaja. Prostor Makedonije je kontaktna zona više raznorodnih etničkih grupa, pa je u komunikaciji sa grčkim, bugarskim, albanskim, turskim, vlaškim, cincarskim, romskim i romejskim okruženjem slovensko stanovništvo, koje je govorilo jednim jezikom i uglavnom bilo istog porekla, formiralo svoj sistem vrednosti, delimično različit od sistema vrednosti koji su postojali među saplemenicima u ostalim delovima Balkanskog poluostrva. Poseban pečat formiranju sistema vrednosti daju dva uticaja - vizantijski i otomanski. Zato se, prema Cvijiću, stvara "etnički flotantna masa" sa izraženom osobinom "moralne mimikrije". Ako se tome doda izražen i odlično artikulisan albanski ekspanzionizam na početku 21. veka, može se zaključiti kako je stanje unutar Makedonije još složenije danas, nego što je bilo pre jednog veka, kada se Cvijić ovim pitanjem bavio.

Sa jedne strane, dakle, od stabilnosti Makedonije zavisi i stabilnost celog Balkana, dok sa druge strane makedonska "geopolitička mikroklima" predodređuje ovaj prostor kao zonu nestabilnosti.

Da bi se sačuvao mir na Balkanu, neophodno je da se sačuva mir u Makedoniji. A da bi Makedonija ostala mirna, neophodno je da se i unutar nje i oko nje poštuju dogovorena pravila igre. Što se tiče komšiluka, neophodno je da Albanija, Grčka, Bugarska i Srbija prihvate Makedoniju kao partnera bez ikakvih skrivenih namera i pomognu njenom održavanju u budućnosti u postojećim granicama.

Što se unutrašnje politike tiče, Makedonci su u poslednjih deceniju i po učinili sve što se od njih tražilo, ali makedonski Albanci moraju shvatiti da su njihova prava utvrđena Ohridskim sporazumom, da je to maksimum koji može uživati nacionalna manjina i da na takav način mogu mirnim i legalnim putem zaštititi sopstvene interese. Svaka promena u ovako postavljenoj jednačini, koja bi se ticala ili iskazivanja pretenzija prema teritoriji Makedonije od strane komšija, ili pokušaja poništavanja prava datih Albancima od strane Makedonaca, ili albansku težnju za stvaranjem nekakve "Republike Iliride", dovešće do promene "mikroklime", destabilizacije teritorijalnog jezgra, a zatim i centralne oblasti.

Sa stabilnošću Makedonije se ne sme igrati i zbog toga se organizatori terorističkog akta u Kumanovu moraju kazniti, a nalogodavci otkriti. I da, to mora biti podržano od strane međunarodne zajednice. Ukoliko je međunarodnoj zajednici do stabilnosti Balkana stalo.