SRPSKA crkva učestvovaće na Svepravoslavnom saboru na Kritu, ali samo ako se na njegovom dnevnom redu nađu sva pitanja, problemi i nesuglasice između pravoslavnih crkava. U suprotnom, delegacija SPC napustiće zasedanje.

Da crkvena delegacija od 24 člana, predvođena patrijarhom Irinejem, otputuje na Krit, odlučeno je danas na burnoj sednici proširenog sastava Svetog sinoda. Uprkos suprotstavljenim stavovima vladika, pa čak i međusobnim optužbama da rade za tuđe interese, na skupu je odlučeno da SPC učestvuje na kritskom saboru, ali samo pod određenim uslovima.

Najglasniji protivnik učešća, prema saznanjima "Novosti", bio je vladika bački Irinej. Potpuno suprotan stav branio je umirovljeni episkop zahumsko-hercegovački Atanasije (Jevtić), koji je uz patrijarha najzaslužniji za pozitivnu odluku. Ostali arhijereji SPC opredeljivali su se zavisno od naklonosti i ličnih veza sa ruskom, odnosno grčkim crkvama.

- Vladika Irinej upotrebio je svoj ugled i autoriret da afirmiše tezu da je u interesu SPC da odbije učešće na Svepravoslavbom saboru - kaže sagovornik našeg lista blizak vrhu SPC. - Ovaj zahtev pravdao je zaključkom Sinoda Ruske crkve, koji je takođe odbio rad na kritskom skupu, ocenjujući ga nelegitimnim. Više episkopa, uključujući i Atanasija, sa tim se nije složilo. Njihov argument bio je da je celoshodnije učestvovati, bez obzira na nesaglasje sa Rusima.

JOVANOVO PISMO PATRIJARHU ULjE na današnju sinodalnu vatru oko puta na Krit dolilo je i navodno pismo mitropolita Jovana (Vraniškovskog) upućeno patrijarhu Irineju, koje je potpisalo i više crkvenih arhijereja. U njemu je izneto niz optužbi za rad protiv interesa SPC, nepoštovanje crkvenih propisa i stvaranje nesloge među vladikama. Upućeni u crkvena zbivanja navode da iza ovog pisma stoji nezadovoljstvo većeg broja vladika metodama i načinom rada episkopa bačkog Irineja.

Patrijarh i prisutne vladike kao prioritet delegacije SPC odredili su rešavanje pitanja između crkava koja su isplivala u nedeljama pripreme Sabora.

"Naša crkva zahteva da problemi, ne samo SPC nego i onih crkava koje su otkazale učešće, moraju biti razmatrani na Saboru, koji bi trebalo da traje dok se sva pitanja ne razmotre. Ovaj skup ne može biti talac unapred sročenih i oktroisanih pravilnika. Tek sa punim konsenzusom Sabor se može smatrati Svetim i Velikim", navedeno je u saopštenju Patrijaršije.

Sveti sinod jasno je najavio i šta će se dogoditi ukoliko predlozi SPC ne naiđu na razumevanje vaseljenskog patrijarha.

"Ukoliko crkve koje su već prisutne na Saboru, na čelu sa Vaseljenskom patrijaršijom, istraju u svom stavu da odsutne patrijaršije bez stvarnog razloga bojkotuju rad Sabora i ukoliko odbiju da uzmu u razmatranje sva postavljena pitanja, probleme i nesuglasice, predstavnici SPC biće, nažalost, prisiljeni da napuste zasedanje", objašnjeno je u Patrijaršiji.

Ovakav epilog dileme o putovanju na Krit upućeni u crkvena pitanja tumače kao pobedu uticaja patrijarha Irineja, koji bez obzira na simpatije prema Rusiji i Moskovskoj patrijaršiji nastoji da sačuva nepristrasnost SPC.

Sagovornik "Novosti" blizak vrhu Crkve objašnjava da se iza sukoba srpskih vladika zbog učešća na kritskom saboru nalaze "makazice" snažnih centara moći u kojima se našla Srpska patrijaršija. Ona je uklještena između Ruske pravoslavne crkve, koja ima veliki uticaj na slovenske patrijaršija, i grupu tzv. jelinskih crkava, u čijem središtu je vaseljenski patrijarh. Posredi je borba za međucrkveni uticaj i pravo nastupanja u ime jedne pravoslavne crkve.