SA oko 40.000 zaposlenih u raznim institucijama, EU spada u najbirokratskije strukture na svetu. Međutim, u poređenju sa srpskim gradovima i opštinama oni su puki amateri, jer, po priznanju prvog potpredsednika Vlade Aleksandra Vučića, u lokalnoj administraciji u Srbiji zaposleno je čak 41.500 ljudi!

To je za 3.700 duša više nego pre tri godine, kad je stupio na snagu zakon koji je trebalo da smanji broj opštinskih činovnika. Po njemu, do početka 2010. bez posla je u opštinama trebalo da ostane 5.600 ljudi. Mada zakon i dalje važi, broj lokalnih činovnika sve je veći i oni su zaštićeni kao beli medvedi.

Dok su u vreme jednopartijskog sistema deca funkcionera završavala u dobrostojećim državnim firmama, danas je najsigurniji posao za stranačke simpatizere i rođačko-kumovske veze upravo lokalna birokratija i javna preduzeća.

- Samo od 2000. godine na lokalu je zaposleno tri do četiri puta više ljudi nego pre 5. oktobra - kaže Dragan Dobrašinović iz Koalicije za nadzor javnih finansija.

U Prokuplju, odakle je on, i koji ima 45.000 stanovnika, u opštinskoj upravi danas radi 300 ljudi, a pre 13 godina nije ih bilo ni 100! Oko 40 odsto budžeta ide na njihove plate i rashode, što nijedan grad ne može da izdrži.

MASKA ZA MMF ZAKON o ograničenju broja službenika na lokalu predviđao je da onima koji krše propis budu ukinuta sledovanja iz republičkog budžeta. Takav slučaj, međutim, nije zabeležen, a kontrole nema. - Zakon se bavio samo zaposlenima u skupštinama opština i lokalnim sportskim i kulturnim institucijama, ali ne i javnim preduzećima, pa su opštine višak zaposlenih samo prebacile u javna preduzeća. A i oni koji su ih otpustili sada moraju, na osnovu sudskih odluka, da ih vrate. Zakon je donet samo kao maska za MMF - kaže Saša Paunović, gradonačelnik Paraćina. Samo u Leskovcu sud je na posao vratio više od 300 ljudi.

- U pitanju je stranačko zapošljavanje, koje je prethodna vlast dovela do vrhunca - smatra Dobrašinović. - Stranačka infrastruktura gradi se preko opština i sa lokalnim finansijama, jer partije koje dođu na vlast moraju da zaposle sve koji su ih zadužili tokom predizborne kampanje.

Oni koji neće da krše zakon, izigravaju ga tako što ne zaposle nekog za stalno, već na osnovu ugovora na mesec ili tri, pa te ugovore produžavaju unedogled.

Ljubiša Despotović, politikolog iz Instituta za političke studije, objašnjava da su se u poslednje dve decenije, od uvođenja višestranačja, razvila dva nivoa partijske strukture. Jedno je stranačka vrhuška, koja je u politiku ušla jer je to bio jedini način za vertikalnu promociju, a drugo je članstvo, koje je kroz politiku pokušalo da reši egzistencijalne probleme. Upravo ovi drugi našli su uhlebljenje u opštinama.

- Tako je stvorena funkcionalna veza njih i stranke, jer su oni za partiju vezali i članove porodica i rođake. To su sigurni glasači i za svaku partiju je bolno da ih se odrekne - konstatuje Despotović.

On dodaje da su se domaće partije pretvorile u politička preduzeća kojima je otupela ideološka oštrica. Zato je postalo uobičajeno da stranke prave neprincipijelne koalicije, kao i da njihovi članovi, zarad ličnih interesa, „preleću“ iz jedne u drugu, ideološki suprotstavljenu partiju.

- Sečenje opštinskog javnog sektora biće teško, jer će partije morati da zakače i svoje birače - zaključuje Despotović.