ZABORAVLJENU heroinu Drugog svetskog rata, Austrijanku Dianu Budisavljević, koja je iz Jasenovca i drugih ustaških logora smrti spasila gotovo 12.000 dece Srpska pravoslavna Crkva posthumno će odlikovati ordenom carice Milice. Ovo je epilog akcije „Novosti“ da se oživi sećanje i oda priznanje ženi koja je vodila najveću humanitarnu akciju u okupiranoj Evropi tokom Drugog svetskog rata.

Odluka da ova humana žena postane prvi nosilac novoustanovljenog odlikovanja Srpske crkve doneta je na poslednjoj sednici Svetog arhijerejskog sinoda. Inicijativa za simbolično vraćanje duga Diani Budisavljević potekla je od elaborata „Diana Budisavljević i njena akcija spasavanja srpske dece u NDH 1941-1945. godine“ koju je uradio Odbor za Jasenovac SPC, u saradnji sa beogradskim Muzejom žrtava genocida iz Beograda.

Uprkos svom više nego herojskom delu, Diana Budisavljević dugo je bila u istorijskom zaboravu. Osim logoraša, istoričara i retkih naučnih ustanova, njene zasluge ostale su nepoznanica čak i za većinu od 12.000 hiljada spasene, uglavnom srpske, dece sa Korduna, Kozare i drugih hrvatskih i bosanskih sela. Većina njih, čak i kao odrasli ljudi, nisu znali kome duguju svoj život.

ULICA OD PONEDELJKA POSLE Srpske pravoslavne crkve, počast Diani Budisavljević odaće i srpska prestonica. Njeno ime poneće jedna ulica u beogradskom naselju Dedinje, dosadašnja Ulica Baje Pivljanina treći deo. Ovu odluku doneće odbornici Skupštine grada na sednici koja je zakazana za ponedeljak. Komisija za imenovanje ulica i trgova, a na inicijativu „Novosti“, predložila je da se Beograd oduži zaboravljenoj dobročiniteljki našeg naroda. Diana će ulicu dobiti i u Banjaluci, a inicijative postoje i u Zagrebu i Sisku.

Zahvaljujući feljtonu o ovoj plemenitoj ženi koji su „Novosti“ objavile pre godinu dana, delo Diane Budisavljević dospelo je do naših čitalaca i velikog broja ljudi i u Republici Srpskoj i Hrvatskoj.

Naša priča i akcija da se od zaborava sačuva Dianina humanitarna akcija, koja je daleko veća od one koju su izveli ratni heroji - nemački industrijalac Oskar Šindler (spasio 1.200 Jevreja) i Irena Sendler (iz varšavskog geta izvukla 2.500 jevrejskih mališana), dospela je i do naših institucija.

Jovan Mirković iz beogradskog Muzeja žrtava genocida kaže da je dodelom odlikovanja Srpska pravoslavna crkva prva odala počast ženi čije su zasluge za srpski narod - nemerljive.

- To je dobar pokušaj da se ispravi nepravda zaborava koja je učinjena Diani Budisavljević - kaže Mirković.

- Naš narod je trebalo i ranije joj da se oduži. Gest crkve trebalo bi da podrži i država i sama oda počast.

Istorija je zabeležila da je Austrijanka Diana Budisavljević (rođena Obekser), udata za Srbina Julija Budisavljevića, profesora Medicinskog fakulteta u Zagrebu, sama organizovala veliku akciju spasavanja dece iz logora NDH.

Kako je zabeležila u svom dnevniku, prvi put objvljenom 2003. godine u Zagrebu, u stalnoj strepnji od ustaških vlasti ona je odlazila u logore Lobor-grad, Staru Gradišku, Gornju Rijeku, Sisak i Jasenovac i iz ustaških ruku odvodila izgladnelu i bolesnu srpsku, romsku i jevrejsku decu. To je činila duboko zabrinuta za sudbinu najslabijih, o kojima u ratnom paklu niko nije brinuo.

Hiljade srpske dece tako je spaseno sigurne smrti, ali i sačuvalo i ime, poreklo i veru. Jer Diana je pedantno vodila kartoteku sve dece koju je odvela iz logora, kako bi im sačuvala identitet i kako bi, posle rata, roditelji mogli da ih pronađu. Svu dokumentaciju, fotografije i spiskove morala je da 1947. godine, preda vlastima, po naređenju Ozne.

U „Dnevniku“ koji je vodila opisala je i sva vređanja, prepreke, odbijene molbe, prizore dece na izdisaju, kao i bol majki koje su znale da moraju da se odvoje od dojenčadi, ne bi li ih spasle. Opisala je i susrete sa Kvaternikom, Stepincem, Artukovićem, kao i „naklonjenijim“ nemačkim oficirima.